قیمت و اشغال اقامتگاه در ایران؛ چه داده‌ای داریم؟

هیچ نهاد رسمی در ایران نرخ متوسط شبانه (ADR)، ضریب اشغال یا RevPAR اقامتگاه‌های کوتاه‌مدت را منتشر نمی‌کند، و منبع رسمی‌ای برای آن پیدا نکردم. آنچه هست سه دسته داده‌ی ناهمگن است: گزارش‌های سالانه‌ی پلتفرم‌ها (که معمولاً «ارزش متوسط هر رزرو» می‌دهند، نه قیمت شب)، اظهارنظر مسئولان و صنف هتلداران درباره‌ی اشغال (بیشتر برای نوروز و برای هتل)، و شاخص‌های تورم بانک مرکزی و مرکز آمار که فقط گروه «رستوران و هتل» را جداگانه نشان می‌دهند. با کنار هم گذاشتن این‌ها می‌شود چند نتیجه‌ی محتاطانه گرفت، مثلاً اینکه قیمت اسمی رزرو در ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ کمتر از تورم رشد کرده، اما نمی‌شود یک «قیمت بازار» یا «اشغال بازار» دقیق اعلام کرد.

این مقاله یکی از زیرمقاله‌های مرجع بازار اجاره اقامتگاه کوتاه‌مدت در ایران است. اینجا فقط به قیمت، اشغال و کیفیت داده‌شان می‌پردازیم؛ سهم پلتفرم‌ها در مقاله‌ی پلتفرم‌های اجاره در ایران و تقاضای فصلی در مقاله‌ی تقاضای سفر و فصل‌بندی آمده است. روش تعیین قیمت برای یک ملک مشخص را هم در نرخ‌گذاری اقامتگاه ببینید.

قواعد خواندن این مقاله. همه‌ی مبلغ‌ها به تومان است (هر جا منبع ریال گفته، تبدیل شده). برچسب اعتبار: ✅ رسمی/دولتی، ⚠️ گزارش خودِ پلتفرم یا شرکت (ممکن است جهت‌دار باشد)، ℹ️ خبر یا اظهارنظر رسانه‌ای. هر عددی که «محاسبه‌ی نویسنده» است با فرمول آمده و با آمار منتشرشده فرق دارد. یک نکته‌ی روش‌شناختی: متن گزارش‌های رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار را مستقیم نخواندم (باز شدن فایل‌های سایت مرکز آمار در این محیط ممکن نشد)؛ اعداد تورم را از خبرگزاری‌هایی گرفتم که همان اعداد را نقل کرده‌اند و در جدول‌ها نوشته‌ام «نقل از رسانه»، پس اعتبارشان در عمل ✅ با واسطه است.

خلاصه‌ی مدیریتی؛ ده یافته

1. شاخص رسمی قیمت یا اشغال اقامتگاه کوتاه‌مدت وجود ندارد. تنها شاخص رسمی قیمت مرتبط، گروه «رستوران و هتل» در تورم مصرف‌کننده است که رستوران را هم شامل می‌شود.

2. ارزش متوسط هر رزرو در بازار اجاره‌ی غیرهتلی: ۲٫۵ میلیون تومان در ۱۴۰۱، ۳٫۲۳۳ میلیون در ۱۴۰۲ و ۳٫۵ میلیون در ۱۴۰۳ (⚠️ جاباما). این هزینه‌ی کل رزرو است، نه قیمت یک شب.

3. رشد اسمی کمتر از تورم: ارزش متوسط رزرو از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ حدود ۴۰٪ بالا رفته، در حالی که تورم متوسط سالانه‌ی همین دو سال (مرکز آمار) روی هم ۸۶٪ است؛ یعنی افت واقعی حدود ۲۵٪ (محاسبه‌ی نویسنده؛ با احتیاط‌های بخش قیمت واقعی).

4. نرخ متوسط هتل داخلی در علی‌بابا از ۲٫۷۳ میلیون تومان (۱۴۰۳) به ۳٫۸۶ میلیون (۱۴۰۴) رسید، یعنی ۴۱٫۲٪ رشد (⚠️ علی‌بابا) در برابر تورم متوسط ۴۸٫۳ تا ۵۰٫۶٪ برای ۱۴۰۴.

5. تورم گروه رستوران و هتل بالاتر از تورم کل بوده: ۸۰٪ در ۱۴۰۱ (بانک مرکزی) در برابر ۴۶٫۵٪ برای کل؛ میانگین بلندمدت تورم نقطه‌ای این گروه ۳۴٫۳٪ در برابر ۲۷٫۶٪ برای کل (از ابتدای دهه‌ی ۹۰ تا بهار ۱۴۰۳).

6. دلار در ۱۴۰۳ از ۶۱٬۸۱۰ به ۹۷٬۷۸۰ تومان رفت (۵۸٫۲٪)، سریع‌تر از تورم نقطه‌ای اسفند ۱۴۰۳ (۳۷٫۱٪).

7. اشغال: مدیرعامل جاباما می‌گوید میانگین اشغال اقامتگاه‌های ایران «کمتر از ۵۰٪ در سال» است (۱۴۰۲)؛ رئیس جامعه‌ی هتلداران برای هتل‌ها «زیر ۳۵٪» گفته (۱۴۰۳). هیچ‌کدام از این دو، داده‌ی منتشرشده با روش نیست.

8. برآورد نویسنده: با داده‌های جاباما، اشغال ضمنی بازار غیرهتلی ۱۴۰۲ حدود ۳۰٪ و ADR حدود ۱٫۹ میلیون تومان درمی‌آید؛ اما این برآورد به یک عدد قدیمی (مدت اقامت ۱٫۷ شب) تکیه دارد و حساسیتش زیاد است.

9. اختلاف منابع: دو رسانه از یک گزارش جاباما برای مدت متوسط اقامت اعداد ۱٫۷ و ۷٫۲ را نقل کرده‌اند؛ ۷٫۲ با ظرفیت اقامتگاه‌ها سازگار نیست (اشغال بالای ۱۰۰٪ می‌شود).

10. شوک‌های تقاضا از قیمت مهم‌ترند: نوروز ۱۴۰۵ هتل‌های مشهد با تخفیف ۵۰٪ هم فقط ۲۵ تا ۳۰٪ اشغال داشتند، و گزارش علی‌بابا افت تقاضای سفر را در ماه‌های جنگ ۱۴۰۴ تا ۸۰٪ می‌گوید. در چنین شرایطی رابطه‌ی ساده‌ی «قیمت کمتر، اشغال بیشتر» از داده‌ها بیرون نمی‌آید.

چه کسانی داده‌ی قیمت و اشغال تولید می‌کنند، و هر کدام چه چیزی را اندازه می‌گیرند؟

پیش از عدد، باید روشن باشد هر عدد از کجا می‌آید، چون «قیمت» در هر منبع چیز دیگری است.

نکته‌ای که مقایسه را سخت می‌کند: در بازار جهانی، AirDNA ADR را «درآمد تقسیم بر شب‌های رزروشده» تعریف می‌کند، هزینه‌ی نظافت را در درآمد می‌گذارد و کارمزد سرویس Airbnb را بیرون می‌گذارد (راهنمای AirDNA). در گزارش‌های ایرانی هیچ‌جا تعریف معادلی نیامده که «ارزش رزرو» شامل کارمزد، نظافت یا مالیات هست یا نه. پس مقایسه‌ی عدد ایرانی با AirDNA یا STR بدون پیش‌شرط ممکن نیست؛ برای فرمول‌های پایه به قیمت‌گذاری پویا و مدیریت درآمد مراجعه کنید.

قیمت اقامتگاه کوتاه‌مدت؛ آنچه واقعاً منتشر شده

سری سه‌ساله‌ی ارزش هر رزرو (جاباما)

چند نکته برای خواندن درست این جدول:

• این عدد قیمت شب نیست. تعداد شب هر رزرو، تعداد مهمان و نوع ملک (ویلا لوکس یا اتاق بوم‌گردی) در آن ادغام شده است. اگر سهم ویلاهای بزرگ بیشتر شود یا رزروها طولانی‌تر شوند، میانگین بالا می‌رود بی‌آنکه قیمت شب تغییر کند، و برعکس.

• سازگاری داخلی مشروط: حجم بازار تقسیم بر تعداد رزرو برای ۱۴۰۲ می‌شود ۲۴٬۰۰۰ میلیارد ÷ ۷ میلیون ≈ ۳٫۴۳ میلیون تومان، حدود ۶٪ بالاتر از ۳٫۲۳۳ میلیون گزارش‌شده؛ برای ۱۴۰۳ می‌شود ۲۸٬۰۰۰ ÷ ۷٫۵ ≈ ۳٫۷۳ میلیون، حدود ۷٪ بالاتر از ۳٫۵ (محاسبه‌ی نویسنده). این اختلاف کوچک احتمالاً از گردکردن «حدود ۷ میلیون رزرو» یا تعریف حجم بازار می‌آید؛ منبع توضیحی نداده است.

• عدد جاباما از عدد بازار پایین‌تر است: در ۱۴۰۲ میانگین رزرو خودِ جاباما ۲٫۶ میلیون در برابر ۳٫۲۳۳ میلیون برای کل بازار بود، یعنی حدود ۲۰٪ کمتر (محاسبه‌ی نویسنده). می‌شود حدس زد جاباما سهم بیشتری از رزروهای کوچک‌تر دارد، اما این حدس را داده تأیید نمی‌کند.

• این اعداد برآوردِ خودِ پلتفرم از کل بازار است، نه شمارش مستقل. جاباما می‌گوید سهم آنلاین بازار اجاره‌ی غیرهتلی ۷٪ در ۱۴۰۱ و ۱۷٪ در ۱۴۰۲ بود؛ یعنی «کل بازار» را از روی بخش دیده‌شده برآورد کرده و روش برآورد را منتشر نکرده است.

قیمت هتل

برای هتل‌ها دو منبع هست و هیچ‌کدام آمار کامل نیست. اول، رویه‌ی نرخ‌گذاری: رئیس جامعه‌ی هتلداران در آبان ۱۴۰۱ گفت قیمت هتل‌ها هر سال بر اساس شاخص تورم تعدیل می‌شود و وزارت میراث‌فرهنگی از بانک مرکزی نرخ تورم را خواسته است؛ در همان مقطع برخی هتل‌ها از ابتدای مهر تا حدود ۳۰٪ گران شده بودند (ℹ️ کجارو، ۱۴۰۱). در دی ۱۴۰۰ هم همان مقام افزایش پاییزی را بین ۱۰ تا ۳۰٪ بسته به استانداردسازی هتل گفته بود (ℹ️ سفرمارکت). دوم، آمار پلتفرم: علی‌بابا در گزارش ۱۴۰۴ میانگین قیمت هتل داخلی را ۲٬۷۲۹٬۷۶۴ تومان برای ۱۴۰۳ و ۳٬۸۵۶٬۳۸۹ تومان برای ۱۴۰۴ (رشد ۴۱٫۲٪) نوشته است (⚠️). همین گزارش ارزان‌ترین اقامت داخلی را ۱۴۰ هزار و گران‌ترین را ۹۹ میلیون تومان در هر شب نامیده است. تعریف «میانگین قیمت» (هر شب، هر سفارش یا کل مبلغ سفارش) در متن گزارش نیامده؛ از این رو عدد را فقط برای نسبت سال‌به‌سال به کار می‌برم، نه سطح قیمت.

یک نشانه‌ی دیگر از سیاست نرخ در بحران: رئیس جامعه‌ی هتلداران خراسان رضوی در فروردین ۱۴۰۵ گفت هتل‌ها بر مبنای نرخ‌های ۱۴۰۴ و با ۵۰٪ تخفیف نوروزی کار می‌کنند و هزینه‌ی نیروی انسانی حدود ۶۰٪ بالا رفته ولی قیمت بالا نرفته است (ℹ️ کجارو، ۸ فروردین ۱۴۰۵). نکته‌ی تحلیلی: وقتی نرخ هتل بر اساس مصوبه‌ی سالانه تعیین می‌شود، قیمت هتل داده‌ی «بازار» نیست؛ هتل در بحران نمی‌تواند یا نمی‌خواهد قیمتی بالاتر اعلام کند. نرخ اقامتگاه‌های غیررسمی چنین سقفی ندارد.

قیمت‌های نوروزی و پیشنهادی (ask price)

چند خبر قیمت اقامتگاه نوروزی را نقل کرده‌اند. این‌ها همه نرخ پیشنهادی‌اند و داده‌ی تراکنش نیستند:

عدد ۴۰ تا ۹۰ میلیون تومان در شب مثال خوبی است از چیزی که نباید «قیمت بازار» خواند: گزارش خودش می‌گوید این را بعضی مراکز می‌گیرند، منطقه‌ای نمی‌گوید و قیمت عادی را برای مقایسه نمی‌آورد. شیرگاه هم قیمت «شروع از» است. هیچ‌کدام از این خبرها قیمت در روز عادی را کنارش نگذاشته‌اند، پس نمی‌شود از آن‌ها ضریب فصلی درآورد. مقاله‌ی یک سایت رزرو در بهمن ۱۴۰۰ نیز بازه‌هایی برای انواع ویلا داده (مثلاً کلبه‌ی چوبی ۱ تا ۲ میلیون تومان) اما همان مقاله تبلیغاتی برای جاباماست و قیمت‌هایش مربوط به ۱۴۰۰ است (ℹ️ تجارت‌نیوز).

تورم و ارز ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵؛ چه می‌دانیم و چه چیزی دقیق نیست

تورم کل و تورم گروه رستوران و هتل

جدول زیر آنچه خوانده‌ام را بدون هم‌ترازکردن اجباری آورده است؛ تعریف‌ها (سالانه یعنی میانگین ۱۲ ماه به ۱۲ ماه قبل از آن، نقطه‌ای یعنی نسبت به همان ماه سال قبل، ماهانه یعنی نسبت به ماه قبل) را دقیق نگه داشته‌ام.

سه مشاهده از این جدول:

1. دو نهاد رسمی یک عدد نمی‌دهند. برای اسفند ۱۴۰۴، بانک مرکزی تورم ماهانه‌ی شهری را ۳٫۰٪ و مرکز آمار ۵٫۲٪ (شهری) یا ۵٫۶٪ (خانوار کشور) اعلام کرده؛ اختلاف دو نهاد در همان خبر ۲٫۲ واحد درصد گفته شده است. تفاوت می‌تواند از جامعه‌ی آماری (شهری یا کل کشور)، سبد و روش وزن‌دهی بیاید، اما منابع علت را توضیح نداده‌اند. در محاسبه باید نام نهاد کنار عدد بیاید.

2. گروه رستوران و هتل هم نوسان‌دارتر است، هم خیلی بالاتر. اکوایران میانگین تورم نقطه‌ای این گروه از ابتدای دهه‌ی ۹۰ تا بهار ۱۴۰۳ را ۳۴٫۳٪ در برابر ۲۷٫۶٪ برای کل نوشته؛ پایین‌ترین مقدارش ۵٫۷٪ (اسفند ۱۳۹۵) و اوجش حدود ۹۶٪ (خرداد ۱۴۰۱). اما ماهانه‌ها هم جهش‌ دارند: ۱۶٫۷٪ در بهمن ۱۴۰۴ و ۱٫۸٪ در اسفند ۱۴۰۴ دو ماه پشت سر هم، که نشان می‌دهد عدد ماهانه‌ی این گروه به رویدادها (نوروز، جنگ، تغییر نرخ ارز) حساس است.

3. این گروه خدمات اقامتی خالص نیست. «رستوران و هتل» در طبقه‌بندی مصرف‌کننده است و وزن رستوران در آن بیشتر است؛ آنچه برای اقامتگاه کوتاه‌مدت مهم است زیرمجموعه‌ی «خدمات اقامتی» است که در نقل‌های رسانه‌ای نیامده. این یک خلأ مهم است: برای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ تورم سالانه‌ی همین گروه را در منابع خوانده‌شده پیدا نکردم و فقط برای ۱۴۰۱ (۸۰٪) و مرداد ۱۴۰۲ (۷۶٫۲٪) دارم.

نرخ ارز

برای ارز، منبع رسمی نخواندم و از گزارش‌های رسانه‌ای استفاده می‌کنم:

برای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ نرخ قابل‌اتکایی که در یک منبع کامل خوانده باشم نگرفتم؛ فقط خلاصه‌ی نتیجه‌ی جست‌وجو می‌گفت دلار پایان ۱۴۰۱ حدود ۴۸ هزار تومان بود و آن را به‌عنوان داده نمی‌پذیرم («فقط خلاصه‌ی جست‌وجو دیده شد»). دو نکته درباره‌ی «ارز» در تحلیل: اول، تاریخ‌ها یکی نیستند (پایان اسفند ۱۴۰۳ در برابر ۳ اسفند ۱۴۰۴)، پس رشد حدود ۶۸٪ بین این دو (محاسبه‌ی نویسنده: ۱۶۴٬۱۰۰ ÷ ۹۷٬۷۸۰) تقریبی است. دوم، نرخ «بازار آزاد» و نرخ مرکز مبادله و حواله، چند عدد متفاوت در یک روزند؛ برای مثال ۳ اسفند ۱۴۰۴ دلار در تالار دوم حدود ۱۳۶ تا ۱۳۷ هزار تومان و در بازار آزاد ۱۶۴ هزار تومان بود (نبض بورس).

قیمت واقعی اقامتگاه؛ فرمول و محاسبه

قیمت اسمی یعنی عددی که می‌پردازید؛ قیمت واقعی یعنی آن عدد به قدرت خرید یک سال ثابت. چون در ایران سال‌ها تورم دو رقمی بالا بوده، تفاوت بزرگ است. فرمول‌ها:

• شاخص تجمعی قیمت از سال پایه تا سال ‎t‎ = حاصل‌ضرب ‎(۱ + π‌ᵢ)‎ برای هر سال بین پایه و ‎t‎، که ‎π‌ᵢ‎ تورم متوسط سالانه‌ی همان سال است.

• قیمت واقعی (به تومانِ سال پایه) = قیمت اسمی ÷ شاخص تجمعی.

• تغییر واقعی یک سال = ‎(۱ + رشد اسمی) ÷ (۱ + تورم) − ۱‎.

محاسبه‌ی نویسنده برای ارزش متوسط هر رزرو (پایه ۱۴۰۱؛ ورودی‌ها از جدول بالا؛ تورم ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ مرکز آمار، یعنی ۴۰٫۷٪ و ۳۲٫۵٪):

یعنی ۳٫۵ میلیون تومانِ ۱۴۰۳ حدود ۱٫۸۸ میلیون تومانِ ۱۴۰۱ می‌ارزد. اگر برای هتل ۱۴۰۴ همین کار را بکنیم: رشد اسمی ۴۱٫۲٪ (علی‌بابا) و تورم متوسط ۵۰٫۶٪ (مرکز آمار) یا ۴۸٫۳٪ (بانک مرکزی، شهری) به افت واقعی ۶٫۲٪ یا ۴٫۸٪ می‌رسد (۱٫۴۱۲ ÷ ۱٫۵۰۶ − ۱ و ۱٫۴۱۲ ÷ ۱٫۴۸۳ − ۱). سری رزرو را تا ۱۴۰۴ نمی‌توانم ادامه بدهم، چون گزارش ۱۴۰۴ جاباما را پیدا نکردم.

چهار احتیاط جدی:

1. ناهمگنی ورودی‌ها. ارزش هر رزرو ترکیب شب، مهمان و نوع ملک است؛ تغییر ترکیب (مثلاً بیشتر شدن رزروهای کوتاه) می‌تواند افت ظاهری بسازد. اگر مدت اقامت و تعداد مهمان ثابت بود، عدد قابل‌تفسیر است؛ ثابت‌بودنش را ندیده‌ام.

2. سبد تورم. تورم کل ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ را به کار بردم. اگر شاخص خاص «خدمات اقامتی» در دسترس بود و بالاتر از تورم کل می‌بود (مثل گروه رستوران و هتل در ۱۴۰۱ و مرداد ۱۴۰۲)، افت واقعی بزرگ‌تر درمی‌آمد. برای نمونه حساسیت‌سنجی: اگر برای ۱۴۰۲ تورم نقطه‌ای گروه «هتل و رستوران» مرداد ۱۴۰۲ را، یعنی ۷۶٫۲٪ سالانه را جای ۴۰٫۷٪ بگذاریم، تغییر واقعی ۱٫۲۹۳ ÷ ۱٫۷۶۲ − ۱ ≈ −۲۶٪ می‌شود. این عدد فقط یک نقطه‌ی ماه مرداد است، نه میانگین کل سال، پس صرفاً نشان می‌دهد نتیجه به شاخص انتخابی وابسته است.

3. میانگین سالانه در برابر نقطه‌ای. تورم سالانه (۱۲ ماه به ۱۲ ماه) برای مقایسه‌ی میانگین قیمت یک سال با سال قبل مناسب است؛ اگر قیمت یک روز مشخص را بخواهید (مثلاً نرخ نوروز ۱۴۰۴ به نوروز ۱۴۰۳)، تورم نقطه‌ای مناسب‌تر است. در سال‌هایی مثل ۱۴۰۴ فاصله‌ی این دو بزرگ است: ۵۰٫۶٪ سالانه در برابر ۷۱٫۸٪ نقطه‌ای اسفند.

4. دو نهاد دو عدد. برای ۱۴۰۴ مرکز آمار ۵۰٫۶٪ و بانک مرکزی ۴۸٫۳٪ داده؛ هر دو را آورده‌ام، نه یکی.

نمونه‌ی «فرض کنید» برای یک میزبان: فرض کنید قیمت یک شب در ۱۴۰۱ برابر ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان بود. برای حفظ قدرت خرید با تورم متوسط مرکز آمار، باید در ۱۴۰۲ حدود ۱٫۴۰۷ میلیون، در ۱۴۰۳ حدود ۱٫۸۶۴ میلیون و در ۱۴۰۴ (با ۵۰٫۶٪) حدود ۲٫۸۰۷ میلیون تومان باشد (۱٫۴۰۷ × ۱٫۳۲۵ × ۱٫۵۰۶). این عدد «قیمتی که باید باشد» نیست؛ فقط می‌گوید اگر شما همان یک میلیون را نگه داشته باشید، بخش بزرگی از درآمد واقعی‌تان را از دست داده‌اید. تقاضا ممکن است قیمت بالاتر را نپذیرد، که در بخش رابطه‌ی قیمت و اشغال می‌آید.

قیمت به دلار؛ نمایش دیگرِ همان افت

اگر ارز مرجع بدانیم (مثلاً برای مهمان خارجی یا سنجش قدرت خرید جهانی)، همان داده‌ها افت بیشتری نشان می‌دهد. محاسبه‌ی نویسنده: ۳٫۵ میلیون تومان ارزش رزرو ۱۴۰۳ تقسیم بر دلار ابتدای سال (۶۱٬۸۱۰) ≈ ۵۷ دلار و تقسیم بر دلار پایان سال (۹۷٬۷۸۰) ≈ ۳۶ دلار است؛ یعنی بسته به نرخی که انتخاب کنید ۳۶ تا ۵۷ دلار. برای هتل: ۲٫۷۳ میلیون تومان (۱۴۰۳) بر دلار پایان ۱۴۰۳ ≈ ۲۸ دلار و ۳٫۸۶ میلیون (۱۴۰۴) بر ۱۶۴٬۱۰۰ (۳ اسفند ۱۴۰۴) ≈ ۲۳٫۵ دلار، یعنی حدود ۱۶٪ کمتر. چون نرخ‌ها نقطه‌ای و تاریخ‌ها ناهم‌ترازند، این فقط جهت تغییر را می‌دهد.

چرا ارز مهم است، حتی اگر مهمان ایرانی با تومان می‌پردازد؟

سه کانال دارد. اول، هزینه‌ی جایگزینی: مرکز آمار گروه مبلمان و لوازم خانگی را در خرداد ۱۴۰۵ با تورم نقطه‌ای ۱۱۱٪ و ماهانه ۹٫۷٪ گزارش کرده است (نقل از دیجیاتو)؛ اگر قیمت شب شما با سرعت تورم کل بالا رود ولی تعویض یخچال و تخت و لحاف با سرعت ۱۱۱٪ گران شود، سودتان واقعاً کم می‌شود (مرتبط با برنامه‌ی تعمیر و سرمایه‌گذاری نوسازی). دوم، رقابت با سفر خارجی: در گزارش نوروز ۱۳۹۷ از «افزایش نرخ ارز» به‌عنوان دلیل ترجیح سفر داخلی یاد شده بود (ℹ️ دنیای اقتصاد، ۱۳۹۷؛ گزارش قدیمی است و فقط منطق را نشان می‌دهد). سوم، هزینه‌ی انرژی و خدمات: رئیس جامعه‌ی هتلداران در خرداد ۱۴۰۳ گفت تعرفه‌ی گاز هتل‌ها یک‌باره حدود ۷٫۵ برابر شد و بعد پس از اعتراض به حدود ۲٫۵ برابر کاهش یافت (ℹ️ ایلنا). این‌ها هزینه‌اند، نه قیمت، اما قیمت را پایین‌تر از حداقل لازم می‌برند.

اشغال؛ چه می‌دانیم و چه چیزی فقط ادعاست

اعداد کل کشور

دو عدد «زیر ۳۵٪» (هتل) و «کمتر از ۵۰٪» (همه‌ی اقامتگاه‌ها) ناسازگار نیستند، چون یکی هتل را می‌گوید و دیگری مجموعه‌ی بزرگ‌تری را. اما هر دو نقل شفاهی‌اند، نه شاخص. هیچ‌کدام تعریف نمی‌کنند که مخرج «شب‌های در دسترس» است یا «اتاق‌های موجود»، و در اقامتگاه‌های غیرهتلی که مالک بخشی از سال خودش در آن می‌ماند یا تقویم را مسدود می‌کند، این تعریف تفاوت بزرگی می‌سازد. اشغال ۶۰٪ بوم‌گردی‌ها هم صریحاً شامل اقامت رایگان (بیشتر دوستان و آشنایان میزبان) است، پس اشغال درآمدی نیست.

الگوی نوروز در هتل‌ها

از نوروز ۱۴۰۲ داده‌ای بهتر داریم: در استان فارس از ۲۹ اسفند ۱۴۰۱ تا ۶ فروردین ۱۴۰۲ اشغال ۹۵٪ و هفته‌ی بعد ۶۰٪ گزارش شد؛ در شیراز بعضی هتل‌ها بین ۷۰ تا ۱۰۰٪؛ در اصفهان ۹۰٪ در دو روز اول تا ۱۰ فروردین و بعد افت به ۶۰، ۵۰ و ۴۰٪ (ℹ️ دنیای اقتصاد، فروردین ۱۴۰۲). این‌ها از مسئولان استانی نقل شده و یک سال و یک بازه را نشان می‌دهند. همین گزارش ظرفیت رسمی فارس را حدود ۱۵۰ هتل و واحد سنتی/متل/هتل‌آپارتمان، ۱۳۲ مهمان‌پذیر و ۱۶۰ بوم‌گردی با حدود ۲۴٬۰۰۰ نفر ظرفیت نوشته است؛ یعنی ظرفیت رسمی می‌شناسیم، اما اقامتگاه غیررسمی را نه. در نوروز ۱۳۹۷ گزارش دیگری هتل‌های گیلان و اردبیل را ۳۰ تا ۳۵٪ شلوغ‌تر از سال قبل آورد و گفت سهم هتل از اسکان نوروزی کمترین است و بیشتر مسافران در منزل بستگان، کمپ و خانه‌ی اجاره‌ای ماندند (ℹ️ دنیای اقتصاد، ۱۳۹۷). این یعنی در همان سال‌هایی که آمار هتل را می‌گیرند، بخش بزرگی از تقاضا از هتل نمی‌گذرد.

اشغال اقامتگاه‌های غیرهتلی

آنچه مستقیم در این باره پیدا کردم فقط دو اظهارنظر بود: مدیرعامل جاباما («کمتر از ۵۰٪») و عدد ۶۰٪ بوم‌گردی در جنگ. گزارش ۱۴۰۱ جاباما بنا بر دیجیاتو بیشترین اشغال را برای استان‌های خراسان شمالی، لرستان، خراسان جنوبی، قزوین و همدان نوشته (⚠️)؛ درصدی داده نشده است. مرکز آمار هم برای ۱۳۹۸ سهم گردشگرانی را که در بوم‌گردی اقامت کرده‌اند حدود ۲٫۴٪ آورده، که سهم انتخاب است و اشغال نیست (فقط خلاصه‌ی جست‌وجو دیده شد؛ متن را نخواندم). نتیجه: برای اقامتگاه غیررسمی، که بخش بزرگ بازار است، هیچ اشغال مستقل از پلتفرم و میزبان نداریم.

آیا ADR و RevPAR در ایران قابل‌محاسبه است؟

برای خود شما بله؛ برای کل بازار فقط برآورد. فرمول‌ها (همان سه شاخص استاندارد): ADR = درآمد اتاق ÷ شب‌های فروخته‌شده؛ اشغال = شب‌های فروخته‌شده ÷ شب‌های در دسترس؛ RevPAR = ADR × اشغال = درآمد ÷ شب‌های در دسترس.

برای بازار غیرهتلی می‌توان از داده‌های جاباما یک برآورد ساخت. ورودی‌ها: حجم بازار ۲۴٬۰۰۰ میلیارد تومان، حدود ۷ میلیون رزرو، ۱۱۰ هزار اقامتگاه (۱۴۰۲)، و مدت متوسط اقامت ۱٫۷ شب. مدت اقامت ۱٫۷ از گزارش ۱۴۰۱ (زومیت) است و در گزارش ۱۴۰۲ هم «۱٫۷ شب-اتاق در هر رزرو» (و ۵٫۷۸ نفر-شب) دیده می‌شود (زومیت).

محاسبه‌ی نویسنده (۱۴۰۲، بازار غیرهتلی):

• شب‌های در دسترس = ۱۱۰٬۰۰۰ × ۳۶۵ = ۴۰٫۱۵ میلیون

• شب‌های فروخته‌شده = ۷ میلیون × ۱٫۷ = ۱۱٫۹ میلیون

• اشغال = ۱۱٫۹ ÷ ۴۰٫۱۵ ≈ ۲۹٫۶٪

• ADR = ۳٫۲۳۳ میلیون ÷ ۱٫۷ ≈ ۱٫۹۰ میلیون تومان

• RevPAR = ۲۴٬۰۰۰ میلیارد ÷ ۴۰٫۱۵ میلیون ≈ ۵۹۸ هزار تومان (و ADR × اشغال = ۱٫۹۰ × ۰٫۲۹۶ ≈ ۵۶۴ هزار؛ اختلاف از همان عدم‌تطابق ۶٪ بین حجم و حاصل‌ضرب رزرو است)

برای ۱۴۰۱ (۱۸٬۰۰۰ میلیارد، حدود ۱۰۰ هزار اقامتگاه، ۲٫۵ میلیون هر رزرو): اشغال ≈ ۳۲٫۶٪، ADR ≈ ۱٫۴۷ میلیون، RevPAR ≈ ۴۹۳ هزار تومان. نتیجه‌ی ۳۰ تا ۳۳٪ با ادعای «کمتر از ۵۰٪» سازگار است، و با ادعای «زیر ۳۵٪» برای هتل‌ها هم هم‌خوانی ظاهری دارد.

حساسیت این برآورد زیاد است:

• اگر مدت متوسط اقامت ۲ شب باشد، اشغال ≈ ۳۵٪؛ برای اینکه اشغال به ۵۰٪ برسد، مدت اقامت باید حدود ۲٫۹ شب باشد (۰٫۵ × ۴۰٫۱۵ ÷ ۷). یعنی نتیجه به یک عدد رند و ثابت وابسته است.

• ۷٫۲ در برابر ۱٫۷: دیجیاتو از همان گزارش ۱۴۰۱ «متوسط اقامت ۷٫۲ روز» نوشته و زومیت «۱٫۷ روز». اگر ۷٫۲ درست بود، ۷ میلیون رزرو × ۷٫۲ ≈ ۵۰٫۴ میلیون شب می‌شد، بیشتر از کل ۴۰ میلیون شب در دسترس ۱۱۰ هزار اقامتگاه؛ یعنی اشغال بالای ۱۰۰٪. پس یا ۷٫۲ اشتباه یا معیار دیگری (مثلاً مجموع نفر-شب یا شب‌های رزرو چندروزه) است. من ۱٫۷ را به کار بردم چون از نظر منطقی سازگار است، نه چون صحتش را تأیید کرده‌ام.

• «۱۱۰ هزار اقامتگاه» ظرفیت اسمی است. اگر بخشی از آن‌ها بخشی از سال در دسترس نیستند، اشغال واقعی (نسبت به شب‌های واقعاً قابل‌فروش) بیشتر از ۳۰٪ است. تعریف «اقامتگاه» (خانه‌ی دو سه واحدی، یک آگهی یا یک واحد) هم در منبع نیست.

• ADR محاسبه‌شده «ارزش رزرو ÷ شب» است. اگر ارزش رزرو شامل نظافت، کارمزد و مالیات باشد، با تعریف AirDNA (نظافت داخل، کارمزد پلتفرم بیرون) یکی نیست.

برای هتل‌ها، حتی چنین برآوردی ممکن نیست: تعداد اتاق‌شب‌های فروخته‌شده را هیچ‌کس منتشر نکرده؛ فقط چند درصد اشغال شفاهی داریم. برای تعریف آنچه بازار جهانی «STR» و «AirDNA» اندازه می‌گیرند و راه ساخت comp set، تحلیل رقبا و بازار را ببینید.

نوسان فصلی قیمت و تقاضا

آنچه از فصل‌بندی تا امروز در منابع آمده بیشتر تقاضا و اشغال است، نه ضریب قیمت. فهرست واقعیت‌های مستند:

• اوج رزرو آنلاین: گزارش ۱۴۰۱ جاباما بیشترین سفارش را در ۲۸ اسفند، بیشترین ورود را ۲۹ اسفند و طولانی‌ترین اقامت‌ها را ۳ فروردین نوشته (⚠️ دیجیاتو). در گزارش ۱۴۰۲ رکورد رزرو در یک روز ۱۴ شهریور و رکورد مهمان در یک روز ۱۹ بهمن بود (⚠️ دیجیاتو). یعنی اوج‌ها فقط نوروز نیست؛ نمونه‌ی بهمن می‌تواند به تعطیلات یا رویداد ربط داشته باشد، اما منبع علت نگفته است.

• افت هفته‌ی دوم: هتل‌های فارس و اصفهان در نوروز ۱۴۰۲ از اشغال ۹۰ تا ۹۵٪ در هفته‌ی اول به ۴۰ تا ۶۰٪ هفته‌ی بعد رسیدند (دنیای اقتصاد). فصل «نوروز» یک بلوک نیست؛ تقاضا در طول ۱۳ روز قابل تفکیک است.

• تغییر فصلی نرخ هتل: تعدیل نرخ هتل‌ها سالی یک بار (معمولاً مهر) است و هتل‌ها تخفیف نوروزی هم ارائه می‌دهند؛ برای مثال تخفیف ۵۰٪ نوروز ۱۴۰۵ در مشهد. پس نرخ مصوب هتل منحنی فصلی ندارد و نرخ واقعی با تخفیف و ارز جابه‌جا می‌شود.

• قیمت اقامتگاه غیرهتلی: هیچ سری ماه‌به‌ماه یا فصل‌به‌فصل منتشرشده‌ای پیدا نکردم. ضریب «نوروز ×۲ یا ×۳» که در مقاله‌ها و گفت‌وگوها شنیده می‌شود در هیچ منبع خوانده‌شده نیامده؛ به همین دلیل آن را اینجا نمی‌نویسم.

جزئیات ساخت تقویم قیمت فصلی در قیمت‌گذاری فصلی و ایام تعطیل آمده؛ تحلیل تقاضا هم در مقاله‌ی تقاضای سفر و فصل‌بندی خواهد بود. شوک‌های غیرفصلی در سال‌های اخیر مهم‌تر شده‌اند: علی‌بابا برای ۱۴۰۴ افت تقاضای سفر نسبت به روند عادی را ۴۰٪ در خرداد، ۵۰٪ در تیر و ۴٪ در مرداد (جنگ دوازده‌روزه) و ۱۰٪ دی، ۳۸٪ بهمن و ۸۰٪ اسفند (جنگ چهل‌روزه) نوشته است (⚠️ صفحه‌ی گزارش علی‌بابا). دیجیاتو همین گزارش را کمی متفاوت نقل کرده (پرواز حدود ۵۰٪ پایین در خرداد، ۴۰٪ در تیر، ۴٪ در مرداد)؛ بنابراین اعداد ماه‌به‌ماه را باید با تأمل خواند، چون یکی تقاضای کل سفر و دیگری پرواز است. همین گزارش می‌گوید فاصله‌ی خرید تا حرکت در جنگ دوازده‌روزه حدود ۵۰٪ کوتاه شد؛ یعنی رزروها دیرتر و نزدیک‌تر به سفر انجام شدند.

رابطه‌ی قیمت و اشغال؛ داده چه می‌گوید و چه نمی‌گوید؟

در نظریه‌ی مدیریت درآمد، کاهش قیمت اشغال را بالا می‌برد و RevPAR را فقط وقتی بهتر می‌کند که اشغال افزوده از افت قیمت بیشتر باشد (فرمول و روش در قیمت‌گذاری پویا). برای ایران سری هم‌زمان قیمت-اشغال در دسترس نیست؛ فقط چند مشاهده‌ی پراکنده دارم:

با این‌ها، سه ادعا را می‌شود معتبر دانست. اول، در چند سال گذشته افزایش اسمی قیمت اغلب کمتر از تورم بوده و تقاضای آنلاین در همان دوره رشد کرده است؛ بنابراین نمی‌شود نتیجه گرفت افزایش قیمت متناسب با تورم تقاضا را از بین می‌برد. دوم، در شوک‌های بزرگ غیرقیمتی (جنگ، بسته‌شدن آسمان، نگرانی سوخت) تخفیف اشغال را برنمی‌گرداند. سوم، هر ادعای «کشش قیمتی» برای ایران که از این داده‌ها در بیاید، فاقد مبناست: برای برآورد کشش باید قیمت و اشغال یک ملک (یا یک ناحیه) در زمان‌های مختلف و با کنترل فصل و رویداد را داشت، و چنین داده‌ای منتشر نشده است. بهترین منبع این داده خودِ میزبان است، که در بخش پایانی توضیح می‌دهم.

جدول کیفیت داده

آنچه نمی‌دانیم

• قیمت متوسط شب اقامتگاه غیرهتلی به تفکیک نوع (ویلا، آپارتمان، بوم‌گردی)، شهر و ماه، در هیچ سال.

• اشغال اقامتگاه‌های غیررسمی و حتی اشغال سالانه‌ی هتل‌ها به‌صورت شاخصی با تعریف روشن (مخرج، دوره، نمونه).

• مدت متوسط اقامت و تعداد مهمان در ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ (آخرین عدد روشن ۱٫۷ شب در ۱۴۰۱ است؛ ۷٫۲ در تضاد است).

• سری ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ ارزش رزرو در بازار غیرهتلی (گزارش ۱۴۰۴ جاباما را پیدا نکردم).

• تورم سالانه‌ی زیرگروه «خدمات اقامتی» و نیز گروه رستوران و هتل برای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴.

• میانگین سالانه‌ی نرخ دلار برای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ از یک منبع واحد و مستند.

• اینکه کدام سهم از رشد «بازار آنلاین» رشد واقعی و کدام انتقال رزروها از کانال آفلاین (تلفن، واتس‌اپ، دیوار) به آنلاین است.

• نرخ‌های واقعاً پرداخت‌شده در برابر نرخ‌های آگهی‌شده (تخفیف، چانه‌زنی، نقد/آنلاین).

• رابطه‌ی علّی قیمت و اشغال.

نتیجه‌ی عملی برای میزبان

1. از «میانگین بازار» عددی برای قیمت‌گذاری نسازید. با این داده‌ها نمی‌توان یک نرخ مرجع محله یا شهر ساخت. مرجع شما رقبای مستقیم‌تان هستند؛ روش جمع‌کردنشان در تحلیل رقبا و بازار آمده.

2. دفتر رزرو خودتان تنها منبع ADR و RevPAR است. برای هر شب: قیمت پایه، تخفیف، درآمد واقعی، کانال و علت (تعطیلی، رویداد، جنگ، قطعی برق/آب). ADR = درآمد ÷ شب فروخته؛ RevPAR = درآمد ÷ شب در دسترس. شب‌هایی که خودتان بسته‌اید (تعمیر، استفاده‌ی شخصی) را از مخرج جدا کنید و تعریفتان را ثابت نگه دارید.

3. قیمت را با شاخص تورم بازبینی کنید، نه فقط با حس. هر سه ماه (یا وقتی تورم ماهانه‌ی رسمی بالای ۳٪ می‌رود) قیمت واقعی‌تان را با فرمول بخش قبل بسنجید. به‌عنوان محاسبه‌ی ساده: اگر تورم ماهانه ۵٪ باشد (مانند ارقام ۵٫۶٪ و ۵٫۹٪ در اسفند ۱۴۰۴ و خرداد ۱۴۰۵ مرکز آمار)، قیمتی که سه ماه ثابت بماند ۱ − ۱ ÷ ۱٫۰۵³ ≈ ۱۳٫۶٪ از قدرت خرید واقعی را از دست می‌دهد (محاسبه‌ی نویسنده).

4. هزینه‌ی جایگزینی را جدا دنبال کنید. اگر قیمت لوازم و مبلمان از تورم کل سریع‌تر بالا می‌رود (مرکز آمار: ۱۱۱٪ نقطه‌ای در خرداد ۱۴۰۵)، حاشیه‌ی سود شما با همان قیمت شب کوچک‌تر می‌شود؛ سود واقعی و هزینه‌های پنهان را از این زاویه محاسبه کنید.

5. بحران را در برنامه بگذارید. در ۱۴۰۴ علی‌بابا افت تقاضا را تا ۸۰٪ نوشته. این به معنای کنار گذاشتن قیمت‌گذاری نیست، به معنای نگه‌داشتن شرایط لغو مناسب، نقدینگی برای ماه‌های افت و کوتاه‌کردن مدت اعتبار نرخ‌هایی است که می‌دهید (سیاست لغو).

6. ارقام این مقاله را به‌عنوان بازه‌ی منطقی، نه هدف، به کار ببرید. اگر اشغال سالانه‌ی شما ۳۰ تا ۵۰٪ است، با آنچه گزارش‌ها می‌گویند همخوان است؛ اگر بالاتر است، به اطمینان بیشتر بروید (بالابردن قیمت را آزمایش کنید)؛ اگر پایین‌تر است، اول ببینید مشکل قیمت است یا کیفیت و دیده‌شدن (بهینه‌سازی آگهی).

سؤال‌های پرتکرار

آیا می‌توان نتیجه گرفت اقامتگاه‌های ایران ۳۰٪ اشغال دارند؟

خیر. ۳۰٪ برآورد ضمنی نویسنده از داده‌های یک پلتفرم برای ۱۴۰۲ است و به مدت اقامت ۱٫۷ شب و ۱۱۰ هزار اقامتگاه تکیه دارد. فقط می‌گوید ادعای «زیر ۵۰٪» با آن داده‌ها سازگار است.

چرا تورم رسمی هتل برای محاسبه‌ی قیمت واقعی کافی نیست؟

چون گروه «رستوران و هتل» رستوران را هم دارد و اقامت کوتاه‌مدت غیرهتلی را جداگانه نمی‌شمارد. برای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ هم سالانه‌ی این گروه را در منابع خوانده‌شده پیدا نکردم. برای همین از تورم کل استفاده کردم و حساسیت نتیجه به شاخص را نشان دادم.

اعداد جاباما را می‌توان به کل بازار تعمیم داد؟

تا حدی. خود جاباما حجم «کل بازار» را برآورد می‌کند و سهم آنلاین را ۱۷٪ (۱۴۰۲) می‌داند. عدد ارزش رزرو جاباما در ۱۴۰۲ (۲٫۶ میلیون) حدود ۲۰٪ کمتر از عدد بازار (۳٫۲۳۳ میلیون) بود؛ پس رزروهای جاباما نماینده‌ی کل نیستند.

چرا نرخ دلار و تورم هر دو در تحلیل آمده‌اند؟

چون در ۱۴۰۳ دلار (۵۸٪) سریع‌تر از تورم نقطه‌ای (۳۷٫۱٪) بالا رفت و در ۱۴۰۴ تقریباً هم‌اندازه. اثر ارز بیشتر از مسیر هزینه‌ی کالا و رقابت با سفر خارجی می‌آید؛ مهمان ایرانی با تومان می‌پردازد.

منابع

همه‌ی منابع زیر خوانده شده‌اند، مگر مواردی که کنار آن‌ها نوشته شده است. اعتبار هر عدد در متن آمده است.

• گزارش ۱۴۰۳ جاباما — دیجیاتو، ۲۰ آبان ۱۴۰۴

• گزارش ۱۴۰۲ جاباما — دیجیاتو، ۲۷ مرداد ۱۴۰۳

• گزارش ۱۴۰۲ جاباما — زومیت، ۲۷ مرداد ۱۴۰۳

• گزارش ۱۴۰۱ جاباما — دیجیاتو، ۲ مرداد ۱۴۰۲

• گزارش ۱۴۰۱ جاباما — زومیت، ۱ مرداد ۱۴۰۲

• بازار رزرو اقامتگاه در ایران ۱۴۰۲ — تجارت‌نیوز، ۲ مرداد ۱۴۰۲

• گزارش آمارهای اقامتگاه‌ها — عصر ایران، ۷ مرداد ۱۴۰۲

• گزارش ۱۴۰۴ علی‌بابا — صفحه‌ی گزارش

• گزارش ۱۴۰۴ علی‌بابا — دیجیاتو، ۱۹ مهر ۱۴۰۵

• تورم خرداد ۱۴۰۵ (مرکز آمار) — دیجیاتو، ۶ تیر ۱۴۰۵

• تورم اسفند ۱۴۰۴ (مرکز آمار) — اکوایران، ۹ فروردین ۱۴۰۵

• تورم اسفند ۱۴۰۴ (بانک مرکزی، ماهانه‌ی گروه‌ها) — اکوایران/ایرنا، ۱۰ فروردین ۱۴۰۵

• تورم بهمن ۱۴۰۴ (بانک مرکزی) — نبض بورس، ۶ اسفند ۱۴۰۴

• تورم ۱۴۰۳ (مرکز آمار) — تجارت‌نیوز، ۱ فروردین ۱۴۰۴ — tejaratnews.com و SNN — snn.ir

• تورم اسفند ۱۴۰۲ (مرکز آمار) — آفتاب‌نیوز، ۱ فروردین ۱۴۰۳

• تورم مرداد ۱۴۰۲ (مرکز آمار) — اقتصادنیوز، ۹ شهریور ۱۴۰۲

• تورم اردیبهشت ۱۴۰۲ — اعتمادآنلاین، ۸ خرداد ۱۴۰۲

• تورم ۱۴۰۱ (بانک مرکزی) — اقتصادنیوز، ۱۷ فروردین ۱۴۰۲

• «گروهی که تورم ۱۰۰ درصدی را لمس کرد» — اکوایران، ۲۵ تیر ۱۴۰۳

• عملکرد بازارهای مالی ۱۴۰۳ (نرخ دلار) — راد، ۸ اردیبهشت ۱۴۰۴

• تحلیل قیمت دلار ۱۴۰۳ — شرق (برگرفته از دنیای اقتصاد)، ۲۹ اسفند ۱۴۰۳

• قیمت دلار ۳ اسفند ۱۴۰۴ — نبض بورس

• اشغال و نرخ هتل‌ها، نوروز ۱۴۰۳ — ایلنا، ۶ خرداد ۱۴۰۳

• اشغال هتل‌های مشهد، نوروز ۱۴۰۵ — کجارو/ایسنا

• اسکان در بوم‌گردی‌ها در جنگ — کجارو/ایرنا، ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵

• افزایش نرخ هتل‌ها مهر ۱۴۰۱ — کجارو، ۴ آبان ۱۴۰۱

• نرخ هتل و اشغال، دی ۱۴۰۰ — سفرمارکت

• اشغال نوروز ۱۴۰۲ در فارس و اصفهان — دنیای اقتصاد، فروردین ۱۴۰۲

• اسکان نوروز ۱۳۹۷ (گزارش قدیمی) — دنیای اقتصاد

• قیمت اجاره در شیرگاه، نوروز ۱۴۰۴ — انتخاب، ۱۱ فروردین ۱۴۰۴

• «قیمت نجومی اجاره اقامتگاه در نوروز» — عصر ایران، ۳ فروردین ۱۴۰۲

• قیمت اجاره‌ی ویلا، بهمن ۱۴۰۰ (مطلب تبلیغاتی جاباما) — تجارت‌نیوز

• محاسبه‌ی ADR (مقایسه‌ی بین‌المللی) — راهنمای AirDNA

فقط خلاصه‌ی جست‌وجو دیده شد (به‌عنوان منبع عدد استفاده نشد جز با برچسب): سهم ۲٫۴٪ بوم‌گردی در آمار ۱۳۹۸ مرکز آمار، دلار حدود ۴۸ هزار تومان در پایان ۱۴۰۱.