شرایط دقیق وام بوم‌گردی در ۱۴۰۵ را، یعنی سقف، نرخ و ضمانت، نتوانستیم از منبع رسمی تأیید کنیم. آنچه خواندیم این است: معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ از اختصاص حدود ۶ همت در ۱۴۰۴ و ۱۲٫۳ همت در ۱۴۰۵ برای اشتغال در بوم‌گردی و صنایع‌دستی گفته و نرخ ۴ درصد را به همان تسهیلات ۱۴۰۴ نسبت داده، اما نه بانک عامل را نام برده، نه سقف هر طرح را، نه مدت بازپرداخت را. پس مرحله‌ی بعد، پرسش از اداره‌ی کل میراث‌فرهنگی استان و بانک عامل است، و این مقاله می‌گوید چه بپرسید و بر اساس پاسخ‌ها چطور حساب کنید.
آنچه در راه‌اندازی اقامتگاه بوم‌گردی درباره‌ی تسهیلات آمده را اینجا تکرار نمی‌کنیم؛ اینجا عمیق‌تر می‌شویم. حساب کامل طرح در طرح توجیهی اقامتگاه بوم‌گردی و درآمد در درآمد اجاره اقامتگاه بوم‌گردی است.
هر منبع دقیقاً چه گفته؟
این جدول فقط آنچه در خود خبر خوانده‌ایم را می‌آورد، با تاریخ و آنچه ذکر نشده. هیچ عددی از حافظه نیامده است.
منبع و تاریخ | آنچه گفته | آنچه ذکر نشده |
|---|---|---|
مهر، ۱۴ مرداد ۱۴۰۵؛ انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزیر | تسهیلات ۱۲٫۳ همتی برای اشتغال در بوم‌گردی و صنایع‌دستی؛ حدود ۶ همت از «بند ب تبصره ۱۵» در ۱۴۰۴ با بهره ۴ درصد و بدون الزام به تعهد بیمه‌ی اجتماعی؛ ۱۲٫۳ همت برای ۱۴۰۵ | بانک عامل، سقف هر طرح، مدت و دوره‌ی تنفس، وثیقه، شرایط واجد شرایط‌بودن |
مهر، ۲۸ تیر ۱۴۰۵؛ مهدی حسن‌زاده، میراث‌فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد | هشت طرح اشتغال‌زایی با حجم اعتباری نزدیک به ۱۰۰ میلیارد تومان به بانک کشاورزی معرفی شده و پرونده‌ها در فرایند بانکی‌اند | نرخ، سقف، مدت، و اینکه چند طرح بوم‌گردی‌اند |
اقتصادآنلاین، ۱۰ بهمن ۱۴۰۰ | بانک گردشگری بانک عامل صندوق توسعه‌ی ملی؛ تسهیلات از تبصره ۱۸ بودجه‌ی ۱۴۰۰ و با معرفی وزارت میراث‌فرهنگی؛ قرارداد ۵٬۰۰۰ میلیارد ریال برای تولید و اشتغال | بوم‌گردی، سقف و نرخ و شرایط |
دنیای اقتصاد، ۴ بهمن ۱۳۹۶ | منبع صندوق توسعه‌ی ملی، هفت بانک عامل، سود ۱۰ تا ۱۴ درصد؛ کارمزد ۱۰ درصد برای شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر و ۶ درصد در مناطق محروم، ثبت طرح در سامانه‌ی بهین‌یاب | نام بانک‌ها؛ و البته مال یک دهه‌ی پیش است |
YJC، ۲۷ دی ۱۳۹۶ (لرستان) | ثبت‌نام در بهین‌یاب، تبصره ۱۸ یا سامانه‌ی کارا برای مناطق روستایی و عشایری؛ تسهیلات برای طرح‌های نیمه‌تمام بالای ۶۰ درصد پیشرفت؛ مسیر: کمیسیون اداره‌ی کل استان ← کارگروه به ریاست استاندار ← بانک عامل | نرخ و سقف |
تعادل، ۱۷ دی ۱۳۹۶ | ۱۰ درصد از حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان اعتبار قانون حمایت از اشتغال روستایی برای گردشگری؛ افزودن گردشگری به بهین‌یاب | نرخ؛ بوم‌گردی را صریح نام نبرده |
YJC، ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ (اصفهان) | مدیرکل: سازمان میراث‌فرهنگی تسهیلات بانکی و روستایی برای ایجاد بوم‌گردی می‌دهد | بانک، مبلغ، نرخ، سقف، شرایط |
این جدول چند نتیجه می‌دهد. حداقل در یک خبر ۱۴۰۵ نرخ ۴ درصد و بودجه‌ی مشخص هست، پس تسهیلات بوم‌گردی «ناموجود» نیست. اما همان خبر هیچ قید اجرایی نمی‌دهد. اعداد ۱۰ تا ۱۴ و ۶ درصد ۱۳۹۶ را نباید با ۴ درصد ۱۴۰۴ مقایسه یا جایگزین کرد: برنامه‌ها، سال‌ها، منبع بودجه و شاید بانک‌ها فرق دارند.
چرا عددها با هم نمی‌خوانند؟
سه سبب را می‌شود از خود منابع دید:
منبع اعتبار فرق دارد. یک خبر از «بند ب تبصره ۱۵» می‌گوید، دیگری از تبصره ۱۸، دیگری از صندوق توسعه‌ی ملی. این‌ها برنامه‌های جدا با ضوابط جدا بوده‌اند؛ ما بیشتر از این در مورد آنها نمی‌توانیم بگوییم.
بانک عامل یکی نیست. بانک گردشگری در ۱۴۰۰ و ۱۳۹۶ کنار چند بانک دیگر، و بانک کشاورزی در کهگیلویه و بویراحمد ۱۴۰۵ آمده. بانک ممکن است با استان و برنامه عوض شود؛ باید از اداره‌ی استان بپرسید که در شهرستان شما کدام.
اعلام اعتبار با پرداخت یکی نیست. معاون وزیر از «تخصیص» حرف زده؛ خبر استان از پرونده‌هایی که در فرایند بانکی‌اند. بین اعتبار اعلام‌شده و وامی که در حساب شما بنشیند فاصله‌ی زمان و ضابطه است. مقاله‌ی راه‌اندازی بوم‌گردی نیز از گزارش ۱۳۹۸ دنیای اقتصاد نقل می‌کند که یکی از فعالان هزینه‌های بانکی بالا را گله کرده بود؛ ما آن گزارش را مستقیم نخوانده‌ایم.
مسیر عملی برای پرسش
وقتی شرایط فعلی را نمی‌توان از متن رسمی خواند، ترتیب منطقی این است:
اداره‌ی کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان: بپرسید «در سال ۱۴۰۵ برای بوم‌گردی از کدام ردیف تسهیلات معرفی می‌شود؟ بانک عامل چه بانکی است؟ طرح من در چه مرحله‌ای (موافقت اصولی، مجوز ایجاد، درصد پیشرفت) باید باشد؟». در گزارش لرستان ۱۳۹۶ شرط پیشرفت ۶۰ درصد بود؛ شاید دیگر نباشد.
همان اداره: آیا طرح من باید در کمیسیون یا کارگروه استانی تصویب شود و فرم و سرفصل طرح توجیهی چیست؟ (در مقاله‌ی طرح توجیهی هم گفتیم قالب رسمی عمومی‌ای پیدا نکردیم.)
شعبه‌ی بانک عامل: سقف، نرخ، مدت بازپرداخت، دوره‌ی تنفس، نوع وثیقه، هزینه‌ی کارمزد و کارشناسی، و اینکه تسهیلات به ساخت، تجهیز یا سرمایه‌در‌گردش اختصاص دارد.
صندوق‌ها و برنامه‌های روستایی: بپرسید برنامه‌ای مثل مشاغل خانگی یا اشتغال روستایی یا صندوق کارآفرینی امید برای بوم‌گردی در استان شما فعال است یا نه. در جست‌وجوی خودمان، فقط خلاصه‌هایی دیدیم که صندوق امید از حمایت از بوم‌گردی و صنایع‌دستی در بعضی استان‌ها گفته؛ متن آنها را باز نکردیم و شرایط را تأیید نمی‌کنیم.
هر پاسخ را مکتوب و تاریخ‌دار بگیرید. پاسخ شفاهی مسئولان استان ممکن است تغییر کند؛ برای بانک نیز مکاتبه‌ی اداره مفیدتر است.
سؤال‌هایی که باید از بانک بپرسید
سؤال | چرا مهم است |
|---|---|
نرخ سود/کارمزد سالانه چقدر است و ثابت است؟ | روی قسط و کل بازپرداخت اثر مستقیم دارد |
سقف تسهیلات برای هر طرح یا هر متقاضی چقدر است؟ | تعیین می‌کند چه بخشی از سرمایه‌ی ثابت را می‌پوشاند |
مدت بازپرداخت و دوره‌ی تنفس؟ | بوم‌گردی فصل کم دارد؛ تنفس در جریان نقدی اثر دارد |
وثیقه چیست و ارزش‌گذاری را چه کسی می‌کند؟ | روستایی بودن ملک یا نبودن سند ممکن است مانع شود |
تسهیلات برای ساخت است یا تجهیز یا سرمایه‌ی در گردش؟ | هزینه‌های راه‌اندازی را از هم جدا می‌کند |
کل هزینه‌های جانبی (کارشناسی، بیمه، کارمزد) چقدر است؟ | وام ارزان با هزینه‌ی جانبی بالا ارزان نیست |
آیا شرط بیمه‌ی اجتماعی یا استخدام تعداد مشخص هست؟ | خبر ۱۴۰۵ می‌گوید ۱۴۰۴ بدون الزام بیمه‌ی اجتماعی بود؛ برای ۱۴۰۵ بپرسید |
اگر مجوز در مرحله‌ی موقت باشد، وام ممکن است؟ | با مسیر مجوز هماهنگ شود |
حساب قسط: یک مثال فرضی
حتی بدون دانستن نرخ فعلی، می‌توانید ببینید تحمل طرح شما چقدر است. فرمول قسط سالانه‌ی یکسان:
قسط = وام × r ÷ (۱ − (۱+r)^(−n))
فرض کنید وام ۲٬۰۰۰ میلیون تومان (۲ میلیارد) برای ۵ سال و قسط سالانه باشد. سه نرخ زیر نرخ تمرینی‌اند، نه شرایط واقعی هیچ وامی:
نرخ سالانه (تمرینی) | قسط سالانه (میلیون تومان) | کل بازپرداخت | بهره‌ی کل |
|---|---|---|---|
۴٪ | ≈ ۴۴۹ | ≈ ۲٬۲۴۶ | ≈ ۲۴۶ |
۱۰٪ | ≈ ۵۲۸ | ≈ ۲٬۶۳۸ | ≈ ۶۳۸ |
۱۸٪ | ≈ ۶۴۰ | ≈ ۳٬۱۹۸ | ≈ ۱٬۱۹۸ |
حالا همین را با مثال طرح توجیهی مقایسه کنید که سود عملیاتی فرضی‌اش حدود ۶۳۰ میلیون در سال بود. نسبت پوشش = سود عملیاتی ÷ قسط:
با ۴٪: ۶۳۰ ÷ ۴۴۹ ≈ ۱٫۴. حاشیه‌ی کم ولی مثبت.
با ۱۰٪: ۶۳۰ ÷ ۵۲۸ ≈ ۱٫۲. شکننده.
با ۱۸٪: ۶۳۰ ÷ ۶۴۰ ≈ ۰٫۹۸. زیر ۱؛ یعنی با درآمد جاری قسط تأمین نمی‌شود.
و این با سناریوی پایه است. اگر فروش ۲۰٪ کمتر شود (در مثال سود به حدود ۲۷۰ می‌رسد)، حتی با ۴٪ نسبت پوشش ۰٫۶ می‌شود. یعنی وام ارزان به‌تنهایی طرح ضعیف را نجات نمی‌دهد. کاری که باید بکنید: قسط را با سناریوی بدبینانه و ماه‌های کم نقدینگی بسنجید (بودجه‌ی ماهانه و جریان نقدی).
نکته‌ی دیگر: نسبت پوشش شاخص ساده‌ای است که برای تمرین پیشنهاد کرده‌ایم؛ بانک‌ها معیار خودشان را دارند و ما معیار رسمی آنها را پیدا نکردیم.
تسهیلات تنها منبع نیست
اگر تسهیلات دیر برسد یا سقفش کم باشد، راه‌های دیگر تأمین مالی با هزینه و کنترل متفاوتند. شراکت با مالک ملک یا سرمایه‌گذار در الگوهای مشارکت با سرمایه‌گذار و جذب سرمایه‌گذار توضیح داده شده؛ صندوق‌های املاک و جمع‌آوری سرمایه در صندوق‌های املاک و تأمین سرمایه. برنامه‌ی مرحله‌ای (چند اتاق اول، بعد توسعه) هم احتیاج به وام را کم می‌کند: برنامه‌ی تعمیر و سرمایه‌ای.
خطاهای رایج
شروع بازسازی بدون اطمینان از اینکه تسهیلات به مرحله‌ی فعلی پروژه تعلق می‌گیرد (در گزارش ۱۳۹۶ شرط پیشرفت فیزیکی دیده بودیم).
گرفتن وام برای ماه‌های پرمصرف و بازپرداخت یکنواخت در فصل بدون مهمان.
اعتماد به عددی که از یک خبر یا انجمن شنیده‌اید، بدون پرسش مکتوب از بانک.
نادیده‌گرفتن هزینه‌ی وثیقه، زمان انتظار و کارمزد.
آنچه نتوانستیم تأیید کنیم
سقف، مدت و وثیقه‌ی تسهیلات ۱۴۰۵ بوم‌گردی، و بانک عامل آن؛ خبر ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ هیچ‌کدام را نداشت.
اینکه نرخ ۴ درصد خبر مهر برای ۱۴۰۵ هم برقرار است؛ خبر آن را به تسهیلات ۱۴۰۴ نسبت داده.
شرایط صندوق کارآفرینی امید، وام مشاغل خانگی، بانک کشاورزی و تسهیلات اشتغال روستایی برای بوم‌گردی (متن رسمی بازشده‌ای نداشتیم).
اینکه سامانه‌های بهین‌یاب و کارا که در ۱۳۹۶ نام برده شدند، امروز هم مسیر ثبت‌نام‌اند.
مبلغ و سهم بوم‌گردی از «۱۲٫۳ همت» (خبر آن را تفکیک نکرده بود).
آخرین بازبینی: ۱ آبان ۱۴۰۵.
پیش از گرفتن وام، مشکلات اجاره اقامتگاه بوم‌گردی و راه‌حل‌ها را بخوانید تا بازپرداخت را با واقعیت فصل‌بندی بسنجید.
سؤال‌های پرتکرار
۴ درصد یعنی می‌توانم با همین نرخ وام بگیرم؟
نه لزوماً. خبر مهر این نرخ را به تسهیلات ۱۴۰۴ از یک بند بودجه‌ای نسبت داده و درباره‌ی ۱۴۰۵، بانک و سقف چیزی نگفته. نرخ نهایی را بانک عامل در قرارداد می‌نویسد.
بدون مجوز بوم‌گردی هم وام می‌دهند؟
گزارش‌های خوانده‌شده برعکس نشان می‌دهند: معرفی از طریق اداره‌ی میراث‌فرهنگی انجام می‌شود (اقتصادآنلاین ۱۴۰۰، YJC لرستان ۱۳۹۶). برای ملک بدون مجوز شرایط را از اداره بپرسید.
تسهیلات برای ساخت است یا خرید ملک؟
منابع ما تفکیک نکرده‌اند. در گزارش لرستان ۱۳۹۶ حرف از طرح‌های نیمه‌تمام بالای ۶۰ درصد بود، که به تکمیل پروژه اشاره دارد، اما امروز را نمی‌دانیم.
وام را با پول خودم یا شریک ترکیب کنم؟
هرچه سهم وام کمتر باشد، ریسک ماه‌های کم‌فروش کمتر است. نسبت مناسب را با نسبت پوشش در سناریوی بدبینانه بسنجید، نه با قاعده‌ی کلی.
منابع
مهر، «تخصیص تسهیلات ۱۲.۳ همتی برای ایجاد اشتغال در حوزه بوم‌گردی و صنایع‌دستی» — ۱۴ مرداد ۱۴۰۵
مهر، خبر شورای اشتغال کهگیلویه و بویراحمد (تسهیلات بانک کشاورزی) — ۲۸ تیر ۱۴۰۵
اقتصادآنلاین، «تشریح بسته‌های اعتباری بانک گردشگری...» — ۱۰ بهمن ۱۴۰۰
دنیای اقتصاد، «اوحدی از معافیت گمرکی تجهیزات گردشگری خبر داد» — ۴ بهمن ۱۳۹۶
YJC، «پرداخت تسهیلات به متقاضیان طرح‌های گردشگری در لرستان» — ۲۷ دی ۱۳۹۶
روزنامه‌ی تعادل، «۴ مصوبه‌ی جدید دولت برای رونق گردشگری و صنایع‌دستی» — ۱۷ دی ۱۳۹۶
مقاله‌ی شاه‌کلید، «راه‌اندازی اقامتگاه بوم‌گردی از صفر» — /blog/launch-eco-lodge
نظرها