قبل از هر چیز: صفحه سرد و دکمه‌ها خاموش باشد. Samsung می‌گوید قبل از تمیز کردن هر بخش از اجاق، برق آن قطع و همه‌ی سطوح سرد باشند، و Whirlpool هم می‌گوید گریل و درپوش‌ها را فقط وقتی سرد هستند تمیز کنید. بعد، کار دو بخش دارد: سطح و دکمه‌ها (با پارچه‌ی نرم) و قطعات مشعل (درپوش، سر مشعل، پایه، سوراخ‌ها، جرقه‌زن). هر دو سازنده یک قاعده‌ی مشترک دارند: آب نباید به پایه‌ی مشعل و محل خروج گاز برسد، و چیزی داخل سوراخ‌ها اسپری نشود. ایمنی گاز و آتش آشپزخانه در ایمنی گاز و آتش در آشپزخانه و ترتیب کلی اجاق در نظافت آشپزخانه آمده است. اینجا فقط روش تمیزکردن را می‌گوییم.
ایمنی گاز قبل از شروع
شیرهای کنترل در حالت خاموش (OFF)، و صفحه سرد (Whirlpool، Samsung).
چیزهای ممنوع (Samsung): پد فولادی، پاک‌کننده‌ی ساینده، سود سوزآور (sodium hydroxide)، کلر (وایتکس) یا هر چیزی که این‌ها را دارد. Whirlpool: اسپری فر، وایتکس و زنگ‌بر ممنوع. Health Canada و CDC هم بر نریختن هیچ‌چیز روی وایتکس تأکید دارند (بایدها و نبایدهای وایتکس).
اجاق را از جایش بیرون نکشید برای نظافت (Samsung): لوله‌های گاز می‌توانند آسیب ببینند و باعث آتش یا خرابی شوند.
به منیفولد و سوراخ‌های جرقه اسپری نزنید (Samsung): سیستم جرقه آنجاست و باید خشک بماند.
قطعات اجاق (حتی گریل چدنی) را در حالت خودتمیز فر نگذارید و در ماشین ظرفشویی نشویید، مگر دفترچه‌ی مدل اجازه بدهد (Samsung، Whirlpool). Whirlpool می‌گوید بعضی گریل‌ها ماشین‌ظرف‌شو مجازند و درپوش‌ها نه.
بوی گاز: اگر هنگام کار بوی گاز آمد، شعله، کلید برق و تلفن‌زدن در اتاق ممنوع، پنجره باز، خروج و تماس با شرکت گاز؛ جزئیات در مقاله‌ی ایمنی گاز. شماره‌ی رسمی شرکت گاز ایران را از منبع خوانده‌شده تأیید نکردیم؛ از شرکت گاز محلی بگیرید.
جنس صفحه و گریل: چه چیزی تحمل نمی‌کند؟
بخش | روش مستند | نباید |
|---|---|---|
گریل چدنی/مینا | آب گرم و صابون و آبکشی؛ برای چربی زیاد خیساندن ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در آب داغ، چربی‌بر ملایم یا سرکه سفید (Samsung)؛ کاملاً خشک شود | زدن به هم یا سطح سخت (Whirlpool: لب‌پر می‌شود)، ماشین ظرفشویی بدون اجازه |
درپوش و سر مشعل | آب داغ صابون، آبکشی، پد پلاستیکی برای سوختگی (Samsung)؛ پد غیرساینده و پاک‌کننده‌ی ملایم (Whirlpool) | ماشین ظرفشویی، خیس بودن موقع نصب |
سطح استیل | پاک‌کننده‌ی استیل (مثل Bar Keepers Friend) یا سرکه سفید روی پارچه، در جهت خط‌های استیل، خشک کردن (Samsung) | پد فولادی |
سطح مینا/صفحه | پارچه‌ی نرم نمدار؛ Samsung پاک‌کننده‌ی مینا را مناسب می‌داند | ساینده؛ ریختگی اسیدی مثل سرکه یا گوجه باید بعد از سرد شدن زود پاک شود چون به لعاب آسیب می‌زند (Whirlpool) |
دکمه‌ها | بیرون کشیدن در حالت OFF، شستن در آب صابون، خشک‌کردن کامل (Samsung) | برداشتن محافظ ریختگی (spill protector) |
برد کنترل (اجاق فردار) | قفل پنل، پارچه‌ی کمی نمدار | اسپری مستقیم روی پنل (Samsung) |
برای شیشه‌ی صفحه‌ی گازهای شیشه‌ای و مدل‌های ایرانی منبعی که بتوانیم نام ببریم نخواندیم؛ دفترچه‌ی همان مدل مرجع است. ایمنی کلی را از سازنده‌های بالا قیاس می‌کنیم.
گام به گام: قطعات مشعل
از راهنمای Samsung (روش کلی) و Whirlpool (ریزه‌کاری‌ها):
حفظ جایگاه: قبل از برداشتن، اندازه و جای هر درپوش و سر مشعل را به خاطر بسپارید؛ Samsung می‌گوید قابل‌تعویض نیستند و اگر درست نصب نشوند اجاق درست کار نمی‌کند. روی پایه یا زیر درپوش ممکن است نشان تطابق باشد (Whirlpool).
شستن درپوش و سر مشعل در آب داغ و صابون و آبکشی (Samsung). برای باقی‌مانده‌ی سوخته، پد پلاستیکی.
سوراخ‌های سر مشعل: Samsung سوزن خیاطی یا سیم قلاب‌دار، Whirlpool سنجاق صاف، سوزن یا سیم نازک. خلال‌دندان چوبی نه؛ می‌شکند و جریان گاز را مسدود می‌کند. سوراخ را گشاد یا کج نکنید (Whirlpool). بعد از تمیزکردن، مطمئن شوید سوراخ‌ها بسته نیستند.
پایه‌ی مشعل: با پارچه‌ی نمدار پاک کنید، نخراشید و کج نکنید، و حتماً کامل خشک کنید قبل از استفاده (Samsung). آب به پایه و روزنه‌ی برنجی گاز نرسد (Samsung).
دهانه‌ی لوله‌ی گاز زیر پایه را با پارچه‌ی نمدار تمیز کنید و جرقه‌زن را فقط ملایم با پارچه‌ی نمدار (Whirlpool).
نصب: سر مشعل را طوری بچینید که سوراخ الکترود با الکترود هم‌راستا شود و سر مشعل صاف روی صفحه بنشیند؛ درپوش را بگذارید. Samsung: درپوش باید بچرخد ولی نلغزد و لق نزند. Whirlpool: درپوش صاف روی پایه بنشیند و حرکت جانبی بسیار کم داشته باشد، و خیس نصب نشود.
آزمون: مشعل را روشن کنید. روشن نشد؟ اول هم‌ترازی و درست بودن درپوش (Whirlpool).
رنگ برنج: Samsung می‌گوید کدر شدن قطعات برنجی با مصرف طبیعی است و بر عملکرد اثر ندارد و می‌توان با پاک‌کننده‌ی برنج تمیز کرد.
چربی سفت و سوختگی روی سطح
منابع خوانده‌شده برای سطح فقط ملایم‌ترین روش را می‌دهند: پارچه‌ی نرم نمدار و پاک‌کننده‌ی مخصوص مینا یا استیل (Samsung)، و «پد غیرساینده و پاک‌کننده‌ی ملایم» برای قطعات (Whirlpool). ایده‌ی پارچه‌ی گرم برای نرم‌کردن چربی و صبر چند دقیقه‌ای، یا خیساندن گریل در آب داغ (Samsung برای گریل: ۱۵ تا ۳۰ دقیقه) منطقی است؛ برای بقیه‌ی سطح ما عدد منبع نداریم. چربی را اگر هر رزرو نگیرید، در چند هفته لایه‌ی سفت‌تر می‌شود (نظافت آشپزخانه).
برای چربی‌گیرهای قوی روی گازهای ایرانی: دستور سازنده را از دفترچه یا فروشنده بگیرید؛ چربی‌گیر قلیایی قوی می‌تواند به آلومینیوم و رنگ آسیب بزند (شیمی نظافت).
گریدل چدنی (در مدل‌هایی که دارد)
اگر اجاق گریدل چدنی دارد، Samsung می‌گوید: بهترین زمان تمیزکردن بلافاصله بعد از پخت و وقتی به‌اندازه‌ی کافی سرد شده؛ برس سفت و آب داغ، صابون توصیه نمی‌شود و شوینده‌ی قوی هرگز؛ کاملاً خشک کنید و در جای خشک و خنک نگه دارید. در غیر این صورت زنگ می‌زند.
ترتیب یک نظافت کامل (تقریبی)
زمان‌ها برآورد عملی ماست، نه عدد منبع، و به میزان چربی بستگی دارد.
اجاق سرد، دکمه‌ها OFF؛ پنجره یا هود باز.
گریل‌ها را بردارید و در سینک با آب داغ و صابون بگذارید.
سطح را از پشت به جلو پاک کنید؛ دور دکمه‌ها با پارچه‌ی کمی نمدار، بدون پاشیدن.
قطعات مشعل را طبق گام‌های بالا بشویید، سوراخ‌ها را باز کنید، جرقه‌زن را ملایم پاک کنید.
همه‌چیز خشک؛ نصب با جهت درست؛ هر مشعل را روشن کنید و شعله را ببینید. شعله‌ی نامنظم یعنی احتمالاً هم‌ترازی یا سوراخ بسته؛ اگر ادامه یافت تکنسین، چون دلیل فنی را از منبع نخواندیم.
بوی گاز را بعد از آزمایش یک بار دیگر وارسی کنید.
بعد از هر مهمان و در نظافت کلی
بین مهمان‌ها: دور شعله و سطح با مایع ظرفشویی و گریل‌های چرب. در نظافت کلی: درپوش‌ها، سوراخ‌ها و زیر گریل. چون عدد فواصل را منبع نداده، براساس مصرف مهمان‌ها تنظیم کنید. اگر مهمان‌ها زیاد با مشعل بازی می‌کنند، یادداشت دیجیتال کنار اجاق (روش روشن‌کردن، درپوش صاف باشد، بوی گاز چه کنید) از تماس تکرار جلوگیری می‌کند.
شکایت‌های رایج مهمان درباره‌ی اجاق
مهمان معمولاً سه چیز می‌گوید: «روشن نمی‌شود»، «شعله ضعیف است» و «بوی گاز می‌آید». اولی را اغلب درپوش ناهم‌تراز، خیس بودن یا سوراخ بسته توضیح می‌دهد (Whirlpool و Samsung). بوی گاز را هرگز با تمیزکاری حل‌شده تلقی نکنید و به تعمیرکار گاز بسپارید. برای ثبت خرابی و پیگیری، چک‌لیست خانه‌داری شاه‌کلید می‌تواند یادداشت بگیرد، اما تعمیر را تکنسین گاز انجام می‌دهد.
آنچه نتوانستیم تأیید کنیم
راهنمای GE، LG و Bosch نخوانده شد؛ فقط Whirlpool و Samsung (ایالات متحده) را خواندیم. صفحه‌ی Bosch ۴۰۳ داد. مدل‌های ایرانی ممکن است قطعات و دستور متفاوتی داشته باشند.
هشدارهای نهادهای ایمنی گاز (مثل Gas Safe و CPSC) باز نشد.
بستن شیر ورودی گاز قبل از نظافت: در منبعی نبود.
روش سطح شیشه‌ای صفحه‌گاز و زمان صبر برای چربی روی سطح.
فاصله‌ی زمانی شعله‌پخش‌کن‌شویی؛ از منبع نگرفتیم.
آخرین بازبینی: ۱ آبان ۱۴۰۵
برای تصویر کلی این حوزه، خانه‌داری حرفه‌ای اقامتگاه؛ راهنمای کامل را هم ببینید.
سؤال‌های پرتکرار
بعد از شستن، مشعل نمی‌گیرد. چرا؟
علت‌های مستند: درپوش یا سر مشعل جابه‌جا یا ناهم‌تراز، درپوش مدل دیگر (Whirlpool، Samsung)، یا سوراخ بسته. خیس بودن پایه یا جرقه‌زن هم می‌تواند مانع شود؛ کاملاً خشک کنید. اگر درست نشد، سرویس.
با سرکه می‌شود شعله‌پخش‌کن را خیساند؟
Samsung سرکه سفید را برای خیساندن گریل در چربی زیاد می‌دهد (۱۵ تا ۳۰ دقیقه) و برای استیل؛ Whirlpool اما می‌گوید ریختگی اسیدی روی صفحه به لعاب آسیب می‌زند. پس برای گریل فلزی بله، روی لعاب نماند و بشویید.
پاک‌کننده‌ی فر روی صفحه‌ی گاز بزنم؟
نه؛ Whirlpool منع می‌کند و Samsung هر پاک‌کننده‌ی حاوی ساینده یا سود سوزآور را ممنوع می‌داند.
می‌توانم گریل را در ماشین ظرفشویی بگذارم؟
بسته به مدل؛ Whirlpool می‌گوید بعضی گریل‌ها مجازند و باید دفترچه را دید. Samsung قطعات اجاق را در ماشین ظرفشویی ممنوع می‌داند. درپوش مشعل هرگز.
با سوزن چقدر می‌توان سوراخ را باز کرد؟
فقط تا باز شدن؛ Whirlpool می‌گوید سوراخ را گشاد یا کج نکنید. خلال‌دندان چوبی نه.
نظرها