این فضاها مشاع‌اند، پس اول باید معلوم باشد چه کسی مسئول و چه کسی هزینه‌دهنده است؛ بعد روش کار ساده است: از بالا به پایین، خشک پیش از مرطوب، و دکمه‌ها و دستگیره‌ها را با پارچه‌ی مرطوب پاک کنید، نه اسپری مستقیم. آسانسور تمیز در ورودی اقامتگاه بیشتر از هر چیز دیگر تصویر اولیه‌ی مهمان را می‌سازد، چون همه از آن می‌گذرند. کارهای مشاع آشپزخانه و فضای باز را در نظافت آشپزخانه، حیاط و استخر آورده‌ایم؛ مناسبات با همسایه‌ها در همسایه و مدیریت ساختمان.
پیش از هر چیز: مسئولیت و هماهنگی
در ساختمان چندواحدی، لابی، آسانسور، راه‌پله و پارکینگ معمولاً با شارژ ساختمان یا مدیر ساختمان اداره می‌شود، نه صاحب یک واحد. مقررات ایران درباره‌ی تفکیک وظیفه‌ی نظافت مشاع را در منبع رسمی نخواندیم؛ از مدیر ساختمان و مصوبات مجمع بپرسید. اگر شما تنها مالک ساختمان هستید (مثلاً هتل‌آپارتمان)، همه‌ی تصمیم‌ها با خودتان است. در حالت اول، سه چیز را کتبی کنید:
چه کسی نظافت مشاع را انجام می‌دهد و در چه ساعت‌هایی؛
هزینه‌ی مصرفی و اضافه‌ی نظافت ناشی از رفت‌وآمد مهمانان چطور تقسیم می‌شود؛
آسانسور خراب یا کثیفی ویژه را به چه کسی گزارش دهید و چه زمانی انتظار پاسخ دارید.
اگر مهمان‌های شما کثیفی غیرعادی ایجاد کردند (اسباب‌کشی با چمدان بزرگ، کف گل‌آلود)، قبل از شکایت همسایه خودتان نظافت اضافی را انجام دهید. نکته‌ی همسایه در اختلاف با همسایه هم مفید است.
کابین آسانسور: ترتیب کار
راهنمای شرکت Stannah برای نظافت آسانسور (لیفت) این ترتیب را می‌دهد، که ما برای اقامتگاه تطبیق کرده‌ایم:
ایمن‌سازی: آسانسور را برای کار از سرویس خارج و علامت بگذارید. اگر آسانسور مسافری ساختمان است، با مدیر هماهنگ کنید که در حین نظافت درها گیر نکند. برق آسانسورهای خانگی کوچک را طبق دستورالعمل قطع کنید.
از بالا به پایین و از داخل به بیرون: سقف و دیواره‌های بالایی با پارچه‌ی مرطوب خوب چلانده، سپس دیوار و آینه، در آخر کف.
دکمه‌ها و دستگیره: Stannah می‌گوید دکمه‌ها را با ضربه‌ی نرم و پارچه‌ی میکروفیبر پاک کنید و مایع را مستقیم روی پنل اسپری نکنید، چون ممکن است به قطعات برقی نفوذ کند. از اسفنج هم دوری کنید چون رطوبت زیاد به کلید آسیب می‌زند.
دیواره‌ی استیل: پارچه‌ی مرطوب یا شوینده‌ی غیرساینده؛ از مواد خشن روی استیل و سطوح رنگی پرهیز کنید. آسانسورهای استیل اغلب بافت جهت‌دار دارند؛ به‌گفته‌ی خلاصه‌ی جست‌وجوی ما، Otis پاک‌کردن در جهت بافت را توصیه می‌کند (صفحه‌ی خود Otis باز نشد).
کف: جارو یا جاروبرقی برای موکت، پاک‌کردن مرطوب برای سنگ و کاشی. گود ریل درب هر طبقه را جاروبرقی بزنید؛ Stannah می‌گوید کثافت داخل شیار درب، بعدها مشکل می‌سازد.
چاه و گودال آسانسور: فقط تکنسین مجاز. چیزهایی مثل کلید و کارت و غذا از شکاف درب به چاه می‌افتد و باید در سرویس دوره‌ای جمع شود؛ نظافتچی وارد آن نمی‌شود.
KONE (از خلاصه‌ی جست‌وجو؛ سند باز نشد) اتانول تا ۷۵٪ را برای سطح استیل کابین بی‌خطر اعلام کرده و می‌گوید هر ماده‌ی تازه را ابتدا روی جای کم‌دید بیازمایید. چون خود سند را نخواندیم، دستورالعمل شرکت سرویس‌دهنده‌ی آسانسور ساختمان را مرجع بگیرید و از او بپرسید چه موادی روی پنل و استیل مجاز است.
دکمه‌ها و سطوح پرتماس: چند بار در روز؟
آسانسور بیشترین تماس دست را دارد. در جست‌وجوی ما، یک سند CDC درباره‌ی ساختمان‌های اجتماعی (دوران کووید) پاک‌کردن روزانه را معمولاً کافی می‌دانست و برای محل‌های شلوغ و کم‌تهویه تکرار بیشتر یا ضدعفونی را پیشنهاد می‌کرد؛ سند در حوزه‌ی مراکز درمانی کاربرد نداشت. منبع معتبری که تعداد دقیق دفعات را برای آسانسور اقامتگاه تعیین کند پیدا نکردیم. پیشنهاد عملی ما:
دکمه‌ها، دستگیره و کلید ورودی: یک بار در روز، و بعد از ورود دسته‌جمعی (چک‌این گروه).
در دوره‌ی شیوع بیماری‌های تنفسی یا شکایت، دو تا سه بار در روز.
ضدعفونی فقط روی سطح تمیز، با محصول دارای برچسب و زمان تماس درست؛ جزئیات و ایمنی شیمیایی در شیمی نظافت.
لابی و ورودی
لابی مثل چشم اول مهمان است. ترتیب پیشنهادی:
زباله و جارو: سطل‌ها را خالی کنید و از ورودی تا آسانسور را جارو کنید.
گردگیری بالا به پایین: لوستر، تابلوها، میز پذیرش، قاب‌ها.
شیشه‌ی در ورودی و آینه: روش در پاک کردن شیشه و آینه.
کف: بسته به جنس در نظافت کف؛ برای سنگ لابی اسید ممنوع است.
کفپوش ورودی: تکان‌دادن یا جاروبرقی هر روز؛ پادری خاک را همان دم در می‌گیرد و کف سنگ را حفظ می‌کند (توصیه‌ی NWFA و Quick-Step در همین زمینه برای کف چوب و وینیل).
بو: منبع‌یابی، نه عطرپاشی (بوی اقامتگاه).
کف خیس لابی خطر لغزش است. CCOHS توصیه می‌کند ریختگی را فوراً پاک و سطح خیس را علامت‌گذاری کنید، فرش و پادری لب‌پریده را محکم کنید و راهروها را روشن نگه دارید. نظافت لابی را بیرون از ساعت اوج رفت‌وآمد (مثلاً صبح زود یا بعد از ظهر خلوت) بگذارید و تابلوی «کف خیس» بگذارید.
راه‌پله و پاگردها
راه‌پله مشاعی است که کمتر دیده می‌شود، ولی بوی رطوبت و زباله را بیشتر از همه جا نگه می‌دارد. از بالاترین پاگرد به پایین جارو کنید، نرده و دستگیره را با پارچه‌ی مرطوب بزنید و در آخر کف را طی کنید. مراقب لبه‌ی پله‌ها باشید: پله‌ی لغزنده یا نوار ضدلغزش کنده‌شده را همان روز گزارش بدهید. ایمنی راه‌پله (نور، پله‌ی لق) را در چک‌لیست ایمنی ببینید. اگر مهمان با چمدان از پله بالا می‌رود، ضربه‌های دیوار و رد چرخ را در بازبینی دیوار ببینید (نظافت دیوار).
پارکینگ
پارکینگ ساختمان‌های ایرانی بیشتر ایمنی و بو دارد تا ظاهر. منبع معتبر تخصصی درباره‌ی استاندارد نظافت پارکینگ پیدا نکردیم؛ پس موارد زیر فهرست عملی و استدلالی است، نه نقل از منبع:
جارو و جمع‌آوری آشغال هفتگی؛ و بعد از ورود و خروج گروهی.
لکه‌ی روغن و بنزین: فقط با مواد و روش مجاز ساختمان؛ شوینده‌ی قوی و ترکیب مواد در فضای بسته خطرناک است، پس تهویه و ایمنی آتش را رعایت کنید. هرگز آب پرفشار را بدون هماهنگی با مدیر روی کف پارکینگ نزنید (مصرف آب و کف خیس).
نور و علامت‌گذاری: لامپ سوخته، خط‌کشی محل پارک و شماره‌ی واحد، تا مهمان شبانه راحت پارک کند.
زباله و مواد قابل اشتعال در پارکینگ انبار نشود.
هماهنگی ورود و خروج: دسترسی مهمان به پارکینگ (کارت، ریموت، شماره‌ی جای پارک) را در راهنمای خانه و پیام خوش‌آمد بنویسید.
نظافت بیرون ساختمان با آب پرفشار و آبکشی کف در شستشو و نظافت کف محوطه آمده است.
برنامه‌ی زمانی پیشنهادی
این جدول پیشنهاد ماست؛ تعداد واحدها و تردد را در نظر بگیرید.
بخش | روزانه | هفتگی | ماهانه |
|---|---|---|---|
آسانسور | دکمه‌ها، آینه، کف | دیواره، ریل درب، سقف | بازبینی با شرکت سرویس |
لابی | جارو، سطل، شیشه‌ی ورودی | گردگیری بالا، کف با مایع | شست‌وشوی عمیق کف و مبل |
راه‌پله | جارو (در شلوغی) | طی کف، نرده | دیوار، نور، ضدلغزش |
پارکینگ | آشغال‌گیری | جارو | لکه‌ی روغن، نور، علامت‌گذاری |
زمان و نیروی لازم را به‌صورت برنامه‌ی عملیات نظافت بنویسید؛ اگر نظافتچی ساختمان جدا از نظافتچی واحد است، چک‌لیست جدا بدهید.
ایمنی، شیمی و ثبت
از شوینده‌هایی که برچسب دارند استفاده کنید و در ظرف‌های بی‌نام نریزید. مواد را با هم مخلوط نکنید. در لابی که کودک یا حیوان خانگی رفت‌وآمد دارد، موادی را که مانده می‌گذارید زیر دست نباشد. سنگ مرمر لابی را اسید نخورد. گزارش خرابی آسانسور (صدا، لرزش، در گیر) را همان لحظه به شرکت سرویس بدهید و در بازرسی کتبی ثبت کنید؛ نظافتچی نباید خودش به قطعات دست بزند.
آنچه نتوانستیم تأیید کنیم
مقررات ایران درباره‌ی تکلیف نظافت و هزینه‌ی مشاعات را پیدا نکردیم.
دستورالعمل Otis و KONE را فقط از خلاصه‌ی جست‌وجو دیدیم (صفحه‌ها باز نشد).
استاندارد نظافت پارکینگ و دوره‌ی تکرار آسانسور را از منبع معتبر نیافتیم.
مطلب سند CDC درباره‌ی ساختمان‌های اجتماعی را فقط از خلاصه‌ی جست‌وجو دیدیم و متن آن را نخواندیم.
برای تصویر کلی این حوزه، خانه‌داری حرفه‌ای اقامتگاه؛ راهنمای کامل را هم ببینید.
سؤال‌های پرتکرار
آسانسور را با اسپری الکلی تمیز کنم؟
مایع را روی پارچه بزنید، نه مستقیم روی دکمه‌ها (Stannah). اتانول تا ۷۵٪ را فقط KONE برای استیل خود گفته؛ از شرکت سرویس بپرسید.
نظافت مشاع را باید من انجام دهم؟
بسته به مصوبات ساختمان؛ ما منبع رسمی نیافتیم. با مدیر ساختمان کتبی هماهنگ کنید.
کف لابی را هر روز با آب بشویم؟
برای کف سنگ، چوب و موکت لازم نیست و ممکن است آسیب بزند. جاروبرقی یا گردگیری روزانه و طی مرطوب برنامه‌ریزی‌شده کافی است (نظافت کف).
پارکینگ مشترک است و مهمان آشغال می‌ریزد؛ چه کنم؟
در راهنمای خانه محل تحویل زباله و ساعت جمع‌آوری را بنویسید و سطل مشخص بگذارید؛ بعد از رفتن مهمان بازدید کنید.
آخرین بازبینی: ۱ آبان ۱۴۰۵
نظرها