قرارداد اجاره کوتاه‌مدت یک برگه‌ی یک تا دو‌صفحه‌ای است که قبل از ورود مهمان، پنج چیز را مکتوب می‌کند: چه کسی، کجا، چند شب، با چه قیمتی و اگر چیزی خراب شد یا مهمان زودتر رفت چه می‌شود. متن آماده‌اش پایین همین صفحه است؛ هر ماده را کپی کنید، جاهای خالی را پر کنید و برای هر رزرو یک نسخه امضا بگیرید. زیر هر ماده هم نوشته‌ایم چرا هست و میزبان‌ها معمولاً کجا اشتباه می‌کنند.
قرارداد کتبی برای چند شب اقامت واقعاً لازم است؟
لازم نیست که قانون بگوید؛ لازم است چون اختلاف‌ها همیشه سر چیزهایی پیش می‌آید که فقط در گفت‌وگوی تلفنی گفته شده. «گفتیم ده نفر نیست»، «ودیعه برمی‌گردد»، «ساعت خروج ظهر بود». برگه‌ی امضاشده جای بحث را می‌گیرد.
چند نکته‌ی حقوقی که بررسی کردیم، به‌عنوان اطلاعات عمومی:
بر اساس ماده‌ی ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی میان طرفین نافذ است، به شرط آنکه مخالف صریح قانون نباشد. ماده‌ی ۲۱۹ هم می‌گوید عقد صحیح برای طرفین لازم‌الاتباع است. یعنی همین برگه‌ی ساده، اگر خلاف قانون نباشد، پایبندی می‌آورد.
ماده‌ی ۲۳۰ قانون مدنی شرط «وجه‌التزام» (خسارت توافقی برای عهدشکنی) را به رسمیت می‌شناسد. اما حد مبلغ آن محل بحث حقوقدان‌هاست؛ پس عدد منطقی بنویسید، نه عدد ترسناک.
قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶ بر اجاره‌ی اماکن مسکونی و تجاری، اعم از سند رسمی یا عادی، ناظر است و ماده‌ی ۲ آن (با اصلاح ۱۴۰۳/۲/۱۰) مدت و مبلغ اجاره را مکلف به ثبت در سامانه‌های ثبت الکترونیک می‌کند. این قانون با ذهنیت اجاره‌ی بلندمدت (سالانه) نوشته شده؛ منبعی که صراحتاً تکلیف اقامت چندشبه را در آن روشن کند پیدا نکردیم. برداشت عملی ما: برای اقامت چندروزه، متن قرارداد و قانون مدنی مرجع اصلی‌اند، و اگر اقامت ماهانه یا طولانی می‌دهید بهتر است از یک وکیل یا دفتر املاک بپرسید که ثبت لازم است یا نه.
متن قانون روابط موجر و مستأجر ۱۳۷۶ را خودتان هم می‌توانید بخوانید. این مقاله اطلاعات عمومی است و جای مشاوره‌ی حقوقی برای اختلاف مشخص را نمی‌گیرد.
قرارداد کتبی با «رسید رزرو» چه فرقی دارد؟
رسید می‌گوید پول گرفتیم؛ قرارداد می‌گوید قواعد بازی چیست. رسید رزرو معمولاً تاریخ، واحد و مبلغ دارد، اما درباره‌ی ظرفیت، خسارت و لغو چیزی ندارد. بهترین حالت این است که قرارداد را قبل از واریز بیعانه بفرستید تا مهمان با آگاهی پرداخت کند؛ اگر بعد از پرداخت می‌فرستید، حداقل شرط لغو و خسارت را همان لحظه‌ی رزرو در پیام کتبی بنویسید. درباره‌ی تفاوت بیعانه و ودیعه در راهنمای بیعانه، پیش‌پرداخت و ودیعه مفصل نوشته‌ایم.
متن نمونه‌ی قرارداد اجاره‌ی کوتاه‌مدت، ماده به ماده
جاهای خالی ........ را پر کنید. مبلغ‌ها را عمداً ننوشته‌ایم، چون به شهر، فصل و نوع واحد بستگی دارد.
ماده ۱ - طرفین قرارداد
این قرارداد بین آقا/خانم ........ فرزند ........ به شماره‌ی ملی ........ و شماره‌ی تماس ........ به‌عنوان «میزبان» (یا نماینده‌ی میزبان ........ با سمت ........) و آقا/خانم ........ فرزند ........ به شماره‌ی ملی ........ و شماره‌ی تماس ........ به‌عنوان «مهمان» منعقد می‌شود. نشانی/شماره‌ی تماس جایگزین مهمان: ........
چرا هست: وقتی خسارت یا مشکل پیش بیاید باید معلوم باشد با چه کسی طرفید. مشخصات کامل مهمان همان چیزی است که بعداً به کارتان می‌آید، چه برای پیگیری و چه برای ثبت در لیست سیاه.
اشتباه رایج: فقط اسم و موبایل ثبت می‌شود و کسی که رزرو کرده با کسی که واقعاً اقامت می‌کند یکی نیست. اگر مهمان برای دیگران رزرو می‌کند، مشخصات «رزروکننده» و «سرپرست گروه» را جدا بنویسید و مسئولیت را به‌طور مشترک بر عهده‌ی هر دو بگذارید.
ماده ۲ - موضوع قرارداد
موضوع قرارداد، اجاره‌ی کوتاه‌مدت واحد شماره‌ی ........ به نشانی ........ (نوع: ........، متراژ تقریبی ........، با تجهیزات و وسایل موجود در لیست پیوست) برای اقامت است و تنها برای سکونت استفاده می‌شود. برگزاری مهمانی، جشن، کار تجاری، عکاسی/فیلم‌برداری حرفه‌ای و هر استفاده‌ی دیگر بدون موافقت کتبی میزبان ممنوع است.
چرا هست: «کاربری» را مشخص می‌کند. بدون آن، مهمان می‌تواند بگوید کسی نگفته بود که جشن تولد ممنوع است.
اشتباه رایج: لیست وسایل پیوست نمی‌شود، بعد سر یک چای‌ساز یا کنترل تلویزیون دعوا می‌شود. لیست وسایل را همین‌جا پیوست کنید؛ همان لیست در تحویل و تخلیه هم استفاده می‌شود (چک‌لیست تحویل و تخلیه).
ماده ۳ - مدت اقامت
مدت اقامت از تاریخ ........ ساعت ........ (ورود) تا تاریخ ........ ساعت ........ (خروج)، به‌مدت ........ شب است. ساعت ورود زودتر یا خروج دیرتر فقط با هماهنگی قبلی و (در صورت درخواست میزبان) پرداخت مبلغ اضافه ممکن است. خروج با تأخیر بدون هماهنگی، به‌ازای هر ساعت/نیم‌روز مبلغ ........ تومان محاسبه می‌شود و در صورت تأخیر بیش از ........ ساعت، یک شب کامل اجاره محسوب می‌شود.
چرا هست: ساعت خروج و ورود، تنها بخشی است که تقویم شما را به هم می‌ریزد؛ اگر مهمان تا عصر بماند، نظافت و مهمان بعدی دچار مشکل می‌شود.
اشتباه رایج: فقط تاریخ نوشته می‌شود، ساعت نه. مخصوصاً در واحدهایی که همان روز مهمان بعدی دارند، ساعت را با دقت بنویسید و ساعت نظافت را هم در برنامه‌ی تقویم بگذارید.
ماده ۴ - ظرفیت و افراد اقامت‌کننده
ظرفیت عادی واحد ........ نفر و حداکثر ........ نفر (با هزینه‌ی هر نفر اضافه ........ تومان در شب) است. اسامی اقامت‌کنندگان در برگه‌ی ثبت مهمان آمده است و حضور افراد دیگر، شبانه یا روزانه، بدون هماهنگی ممنوع است. ورود افراد خارج از فهرست به مجموعه، موجب حق فسخ برای میزبان است.
چرا هست: تعداد نفرات هم به استهلاک واحد، هم به امنیت مجموعه (در مجتمع) و هم به ایمنی ساختمان ربط دارد.
اشتباه رایج: رزرو برای چهار نفر ثبت می‌شود و شب اول هشت نفر وارد می‌شوند. اگر ظرفیت را در قرارداد نوشته باشید و در برگه‌ی ثبت مهمان هم شمرده باشید، بحث سر مصداق می‌ماند، نه سر اصل ماجرا.
ماده ۵ - اجاره‌بها و نحوه‌ی پرداخت
اجاره‌بهای هر شب ........ تومان و جمع کل ........ تومان است. مبلغ ........ تومان به‌عنوان بیعانه هنگام رزرو و باقی‌مانده به مبلغ ........ تومان حداکثر تا ........ (روز/لحظه‌ی ورود) به شماره کارت/شبای ........ به نام ........ واریز می‌شود. رسید واریز باید برای میزبان ارسال شود. هزینه‌های جانبی (نظافت اضافه، شارژ، سوخت و...) به‌صورت جداگانه و در صورت وجود در ماده‌ی توضیحات ذکر شده‌اند.
چرا هست: برای مهمان روشن می‌کند چه مبلغی را کجا و کی بدهد، و برای شما مدرک پرداخت می‌سازد.
اشتباه رایج: واریز به کارت شخصی چند نفر مختلف. در یک مجموعه با چند همکار، بهتر است کارت یا شبای مشخصی به مهمان معرفی شود تا تسویه شرکا و حساب‌وکتاب بعداً قابل رهگیری باشد. اگر قیمت شب‌های مختلف فرق می‌کند، جدول شب‌به‌شب را ضمیمه کنید.
ماده ۶ - ودیعه (سپرده‌ی خسارت)
مهمان مبلغ ........ تومان به‌عنوان ودیعه نزد میزبان می‌سپارد/به حساب ........ واریز می‌کند. این مبلغ جزو اجاره‌بها نیست و فقط بابت جبران خسارت، مفقودی یا هزینه‌های ناشی از نقض قرارداد نگه‌داری می‌شود. ودیعه ظرف ........ روز (ترجیحاً ۱ تا ۳ روز) پس از تخلیه و بازرسی واحد، پس از کسر خسارت‌های مستند (با ارائه‌ی عکس/فاکتور) به مهمان برگردانده می‌شود.
چرا هست: ودیعه راه سریع جبران خسارت‌های کوچک است بدون آنکه لازم باشد دنبال مهمان بگردید.
اشتباه رایج: مدت و شرط برگشت ودیعه نوشته نمی‌شود، یا کسر آن بدون مدرک انجام می‌شود. هر کسری باید با عکس تحویل و تخلیه و فاکتور یا برآورد قابل نمایش باشد. اگر ودیعه نمی‌گیرید، همین ماده را حذف نکنید؛ در عوض بنویسید خسارت چطور مطالبه می‌شود.
ماده ۷ - قوانین اقامت
مهمان متعهد می‌شود: ۱) استعمال دخانیات (و در صورت وجود محدودیت، حضور حیوان خانگی) را مطابق قوانین واحد رعایت کند؛ ۲) سکوت و آرامش همسایگان را از ساعت ........ تا ........ حفظ کند؛ ۳) در و پنجره را هنگام خروج ببندد و کلید/کارت‌ها را تحویل دهد؛ ۴) از هر نوع مواد مخدر، مشروبات الکلی و رفتارهای خلاف قانون و عرف در واحد خودداری کند؛ ۵) از جابه‌جایی وسایل بزرگ، دستکاری سیستم‌های برق/گاز/آب و برداشتن وسایل واحد خودداری کند؛ ۶) خرابی یا نقص را بلافاصله اطلاع دهد؛ ۷) قوانین مجتمع (پارکینگ، آسانسور، استخر و...) را رعایت کند.
چرا هست: قوانین واحد در یک جا می‌نشیند و دیگر لازم نیست در پیام‌ها تکرار شود.
اشتباه رایج: یک لیست ۳۰ بندی نوشته می‌شود که کسی نمی‌خواند. هفت تا ده قاعده‌ی کلیدی کافی است؛ بقیه را داخل واحد، روی یک برگه‌ی کوچک بگذارید.
ماده ۸ - خسارت و مسئولیت
مهمان مسئول هرگونه خسارت وارده به واحد، لوازم و اموال مجموعه (چه توسط خود، چه توسط همراهان و بازدیدکنندگان) است. وضعیت واحد هنگام تحویل بر اساس چک‌لیست و عکس‌های تحویل ثبت شده و مبنای مقایسه در زمان تخلیه است. مبلغ خسارت بر اساس فاکتور تعمیر/خرید یا برآورد کارشناس تعیین می‌شود. میزبان مسئولیتی در قبال اشیای گمشده یا آسیب‌دیده‌ی مهمان ندارد، مگر در موارد قصور میزبان.
چرا هست: قاعده‌ی «مبنای مقایسه» را از همان اول تعیین می‌کند.
اشتباه رایج: خسارت را فقط با جمله‌ی «هر چه خراب شود گردن مهمان» می‌نویسند، ولی هیچ مدرک وضعیت اولیه‌ای ندارند. نتیجه این است که نمی‌توان ثابت کرد لک روی فرش یا ترک شیشه از قبل نبوده. روش ثبت را در چک‌لیست تحویل و تخلیه توضیح داده‌ایم.
ماده ۹ - لغو رزرو و استرداد وجه
در صورت لغو توسط مهمان: تا ........ روز قبل از ورود، ........ درصد بیعانه برگشت داده می‌شود؛ بین ........ تا ........ روز قبل، ........ درصد؛ کمتر از ........ روز قبل از ورود یا عدم حضور، بیعانه قابل استرداد نیست. در صورت لغو توسط میزبان، کل مبلغ دریافتی بازگردانده می‌شود و میزبان تلاش می‌کند واحد معادل پیشنهاد دهد. در شرایط قهری (مانند بسته‌شدن جاده یا بلایای طبیعی) طرفین با توافق و بر اساس مدارک تصمیم می‌گیرند.
چرا هست: اگر قیمت لغو ثابت و از قبل شفاف باشد، دعوا بر سر «چقدر برگردد» به صفر نزدیک می‌شود.
اشتباه رایج: جدول لغو در تبلیغ یا گفت‌وگو هست، ولی در قرارداد نه. نکته‌ی عملی: درصد را پله‌ای بنویسید و یک مثال عددی بزنید. در شاه‌کلید هم هنگام لغو رزرو، «جریمه‌ی لغو» و دلیل لغو قابل ثبت است.
ماده ۱۰ - خروج زودهنگام و تخلیه‌ی اجباری
اگر مهمان پیش از پایان مدت قرارداد واحد را ترک کند، مبلغ شب‌های باقی‌مانده بازگردانده نمی‌شود، مگر با توافق کتبی و صرفاً در صورت اجاره‌ی مجدد واحد برای آن شب‌ها. در صورت نقض ماده‌های ۲، ۴ یا ۷ (از جمله مهمانی، افزایش نفرات، آزار همسایگان یا استفاده‌ی غیرقانونی)، میزبان حق دارد پس از یک بار اخطار کتبی/پیامکی (و در موارد جدی بدون اخطار) قرارداد را فسخ کند؛ مهمان موظف است ظرف ........ ساعت واحد را تخلیه کند و مبلغ شب‌های باقی‌مانده مسترد نمی‌شود.
چرا هست: اگر مهمان مجبور به تخلیه شود، مبنای قانونی و کتبی برای این تصمیم دارید و نیازی به بحث لحظه‌ای نیست.
اشتباه رایج: شرط تخلیه نوشته می‌شود، ولی فرایند اخطار نه. بهتر است بند را طوری بنویسید که اول اخطار برود و رد آن (پیامک یا پیام‌رسان) باقی بماند. تخلیه‌ی اجباری در عمل با مهمان لجباز راحت نیست؛ اگر مقاومت کرد و موضوع جدی شد، مسیر قانونی و نیروی انتظامی/مراجع قضایی را در نظر بگیرید و از درگیری شخصی بپرهیزید.
ماده ۱۱ - حل اختلاف
طرفین ابتدا می‌کوشند اختلاف را از راه گفت‌وگو و ظرف ........ روز حل کنند. در صورت عدم توافق، موضوع در مرجع صالح قضایی محل وقوع واحد پیگیری می‌شود. مکاتبات پیامکی و پیام‌رسان به شماره‌های مندرج در ماده‌ی ۱، ابلاغ معتبر میان طرفین محسوب می‌شود.
چرا هست: مرحله‌ی گفت‌وگو را اجباری می‌کند و اعلام می‌کند ارتباط‌ها از چه کانالی معتبر است.
اشتباه رایج: نوشتن اینکه «اختلاف از طریق داور حل شود» بدون نام داور. اگر نام داور و شرایط او مشخص نیست، این بند بیشتر مشکل می‌سازد تا حل کند. ساده بنویسید.
ماده ۱۲ - امضا و نسخه‌ها
این قرارداد در ۱۲ ماده و دو نسخه تنظیم شده و هر دو نسخه دارای اعتبار یکسان است. مهمان با امضا یا تأیید کتبی (در صورت ارسال قرارداد از راه پیام‌رسان) اعلام می‌کند همه‌ی مواد را خوانده و پذیرفته است.
امضای میزبان: ........ امضای مهمان: ........ تاریخ: ........
چرا هست: هر دو طرف باید نسخه‌ای داشته باشند. بدون تاریخ و امضا، متن فقط یک پیشنهاد است.
اشتباه رایج: قرارداد را فقط روی کاغذ می‌گیرند و بعد گم می‌شود. بعد از امضا، عکس یا اسکن آن را به رزرو پیوست کنید.
فرق قرارداد برای یک واحد، مجتمع و چند مجتمع
متن بالا برای همه کار می‌کند؛ چند بند بسته به مقیاس شما سنگین‌تر یا سبک‌تر می‌شود:
موضوع | یک اقامتگاه | چند واحد در یک مجتمع | چند مجتمع / چند سایت |
|---|---|---|---|
طرف قرارداد | خود مالک | مالک یا مدیر مجموعه | شرکت/اسم برند یا مدیر شعبه |
ماده ۴ (ظرفیت) | فهرست افراد و بازدیدکننده | رفت‌وآمد مشترک، پارکینگ، لابی | قوانین هر مجتمع جدا |
ماده ۵ (حساب) | یک شماره‌کارت | هماهنگ با شرکا | حساب مجزای هر مجتمع یا شرکت |
ماده ۷ (قوانین) | قوانین خانه | قوانین مجتمع + همسایه‌ها | پیوست قوانین مخصوص هر شعبه |
ماده ۹ و ۱۰ | ساده | توافق جابه‌جایی به واحد مشابه | قاعده‌ی یکسان در همه‌ی شعبه‌ها |
اگر چند مجتمع دارید، توصیه‌ی ما یک «قالب مادر» با مواد ثابت است و یک پیوست جدا برای هر مجتمع (آدرس، ظرفیت، قوانین، لیست وسایل). تغییر یک عدد در قالب مادر را باید برای همه‌ی شعبه‌ها یک‌جا اعمال کنید، نه با کپی‌پیست از چند فایل.
بعد از امضا قرارداد را کجا نگه داریم؟
اشتباه رایج این است که عکس قرارداد در گالری گوشی یکی از همکاران می‌ماند و وقتی لازم می‌شود کسی پیدایش نمی‌کند. در شاه‌کلید هر رزرو امکان آپلود قرارداد و مدارک دارد (دکمه‌ی «مشاهده قرارداد» روی رزرو)؛ پس کاری که توصیه می‌کنیم این است که همان لحظه‌ی دریافت امضا، فایل را به رزرو پیوست کنید. برای مهمان‌های مشکل‌دار هم می‌توانید در لیست سیاه مهمان رکورد ثبت کنید و مستندات (عکس، قرارداد) را پیوست کنید. درباره‌ی رزروهای تلفنی هم در ثبت رزرو تلفنی و پیام‌رسان توضیح داده‌ایم که شرط‌های گفته‌شده را کجا بنویسید.
سؤال‌های پرتکرار
قرارداد اجاره کوتاه‌مدت باید ثبت رسمی شود؟
منبعی که صریحاً تکلیف اقامت چندشبه را روشن کند نیافتیم. ماده‌ی ۲ قانون ۱۳۷۶ (اصلاح ۱۴۰۳) ثبت اجاره در سامانه‌های ثبت الکترونیک را مطرح می‌کند، اما این قانون عمدتاً به اجاره‌ی بلندمدت نظر دارد. برای اقامت ماهانه یا طولانی از وکیل یا دفتر املاک بپرسید.
امضای دیجیتال یا تأیید در پیام‌رسان کافی است؟
می‌توانید متن را برای مهمان بفرستید و تأیید کتبی بگیرید. توصیه‌ی ما این است که مهمان عبارت «پذیرفتم» را همراه با نام کامل بنویسد و پیام تاریخ داشته باشد. اعتبار قانونی آن در اختلاف خاص به مرجع رسیدگی بستگی دارد.
خسارت را چقدر می‌شود در قرارداد معین کرد؟
ماده‌ی ۲۳۰ قانون مدنی وجه‌التزام را می‌پذیرد، اما مبلغ نامتعارف می‌تواند محل اختلاف شود. بهتر است خسارت را بر پایه‌ی فاکتور تعمیر بنویسید و برای موارد مشخص (مثل کلید گمشده) مبلغ ثابت و منطقی بگذارید.
اگر مهمان قرارداد را امضا نکند چه می‌شود؟
پیش از پذیرش بیعانه، شرط امضا را به‌عنوان بخشی از رزرو بگویید. اگر مهمان بدون خواندن شروط پرداخت کرده، حداقل قوانین لغو و خسارت را در پیام کتبی ثبت کنید و تأیید بگیرید.
یک قرارداد برای همه‌ی واحدها کافی است؟
متن ثابت بله، ولی اطلاعات هر واحد (آدرس، ظرفیت، قیمت، وسایل) باید جدا باشد. قالب مادر + پیوست هر واحد بهترین حالت است.
مطالب مرتبط
شناخت مهمان پرریسک؛ غربال‌گری و لیست سیاه — مهمان پرریسک با ظاهر یا حدس شناخته نمی‌شود؛ با نشانه‌های رفتاری، چند سؤال ساده، سابقه‌ی مستند و در صورت نیاز لیست…
چک‌لیست تحویل و تخلیه اقامتگاه — چک‌لیست کامل تحویل واحد به مهمان و تخلیه‌ی آن، به‌اضافه‌ی روش عکس‌برداری و ثبت خسارت که بتوانید سر ودیعه و مطالبه‌ی…
ثبت مشخصات مهمان در اقامتگاه — از مهمان چه اطلاعاتی بگیریم، کدام بخشش الزام رسمی دارد و کدام فقط عادت خوب است، و کارت واریز اقامتگاه را چطور به…
نظرها